www.cihansalim.net

 Web Yazıları
   
"Büyüteç: Pinochet kimdir?"

Eflatun Kasket/11 Ağustos 2000

Dünyada da bir yaz
tıklayın, destekleyin:
durgunluğu yaşanıyor. Bu durum içinde devamlı ABD Başkan seçimleri haberleri duyuluyor. Diğer yandan geçtiğimiz hafta Şili Augusto Pinochet'nin dokunulmazlığını kaldırdı. Biz de bu hafta yaşı genç olanları göz önüne alarak büyütecimizi Pinochet'ye tutuyoruz.

1915'te doğan Augusto Pinochet, 1936'da askeri akademiyi bitirdi ve 70'te tümgeneral oldu. Bundan 3 yıl sonra devlet başkanı Allende tarafından genelkurmay başkanlığına atandı. Pinochet'de göreve gelişinin 18. Gününde daha önce uzun süredir planladığı darbeyi yaptı. Allende, darbe sırasında başkanlık sarayını basan askerlerle çatışırken öldü.

Yönetimi ele geçiren Pinochet demokrat ve sosyalist muhalefeti ezmek üzere harekete geçti. Siyasal partileri kapattı, anayasayı yürürlükten kaldırdı. 3 yıl içinde 130 bin kişiyi tutuklattı. Haziran 1974'te ise cuntanın diğer tüm üyelerini danışman konumuna indirerek bütün iktidarı kendi elinde topladı. Aralıkta da devlet başkanlığını üstlendi. Bu arada muhalefete yönelttiği sert baskı uygulamaları uluslararası kamuoyunda yoğun tepkilere yol açtı. Allende hükümetinin son savunma bakanı olan Orlando Letelier ise büyük olasılıkla onun emriyle Eylül 1976'da Washington'da öldürüldü.

Pinochet, Allende hükümetinin ekonomi politikalarına son vererek ekonomik alanda liberal bir çizgi izlemeye başladı. Ülke ekonomisini uluslararası rekabete açtı. Uygulanan politikalar sonucunda ücretlilerin geliri büyük ölçüde geriledi. Bu arada uygulanan sıkı para politikasıyla enflasyon oranı belli ölçüde düşürüldü.

Pinochet 1978'de baskı altında yapılan plebisitte seçmenlerin %75'inin oyunu aldı. Yeni anayasanın da 1980'deki halkoylamasıyla onaylanarak Mart 1981'de yürürlüğe girmesinin ardından 8 yıllık bir dönem için devlet başkanlığını üslendi. Ayrıca 2. Kez seçilebilme hakkını da gizli tuttu.

Pinochet yönetimine karşı gittikçe güçlenen muhalefet, özellikle 1982-83 yıllarındaki ekonomik bunalım sonrası açık eylemler düzenlemeye başladı. Demokrasiye daha çabuk dönme istemiyle gerçekleştirilen bu hareketler Pinochet'nin konumunu sarsmaya başladı. 1984'te başlayan gerilla saldırılarından sonra Pinochet sıkı yönetim ilan etti. Eylül 1986'da bir suikast girişiminden yara almadan kurtuldu. Ocak 1987'de sıkıyönetimi kaldırarak siyasal partilerin kurulmasına izin verdi. Bir dönem daha iktidarda kalmak için halk oylamasına başvurduysa da seçmenleri %56'sı 'hayır' dedi. Bunun üzerine iktidarı sivillere 1990'da bırakacağını duyurttu. 14 Aralık 1989'da seçimleri 17 siyasal partinin oluşturduğu Demokratik İttifak'ın lideri Hristiyan Demokrat Patricio Aylwin, oyların %56'sı ile kazandı. Pinochet, Aylwin'in göreve başladığı 11 Mart 1990'a kadar görevi sürdürdü.

Pinochet yıllar boyu olabildiğine antidemokratik hareketlerde bulundu. Çeşitli cezalar, hapis, ölüm kararları uzun süre halkı sindirdi. Geçtiğimiz ıl ülkesine hasta olarak geri dönen Pinochet'ye bu hafta yargı yolu açıldı. Dokunulmazlığının kaldırılmasına da değişik tepkiler doğdu. Pinochet'nin önce sağlık kontrolünden geçmesi gerekiyor ve buna da ailesi karşı çıkıyor. Akıl dengesi bozuk yolunda sonuç alınırsa ailesi, O'nun kendisini aklama fırsatı elde edemeyeceğini söylüyor. Ayrıca çoğu üst seviye askerinde O'na bağlılığı devam ediyor. Karar sonrası Kara Kuvvetleri Komutanı O'nu evinde ziyaret etti ve 'cesur ve şahsiyetli bir kişilik' dedi. Tabii öte yandan Pinochet karşıtları sevinç gösterileri yaptılar, önceki başkan Salvador Allande'nin anıtına çelenk koydular.
 

 


- Web yazılarına geri dönmek için tıklayınız