10. Türkiye'de İnternet Konferansı DNS paneline konuşmacı olarak katıldım.
¤ Paneldekileri turk.internet.com adına izleyip genel ve konuya giriş niteliğinde bir yazı yazan Füsun S. Nebil'in yazısını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

¤ Bu dosya konusundan önce konuyla ilgili dolandırıcılık, anlaşmazlık, sorun iddialarını ortaya attığım günce girdilerimi cihansalim.net Günce... Blog... Kasım'05 sayfasında 22-26 Kasım günleri altında okuyabilirsiniz.

Şimdi ise turk.internet.com'a verdiğim yazılı mülakatın bir kopyasını sunarak dosya konusunu başlıyorum. Çeşitli gelişmeleri zamanı geldikçe dosya konusuna ekleyerek güncelleyeceğim:

Füsun Sarp Nebil: Yeni çıkan Unified Root ve Netpia hakkındaki düşüncelerinizi aktarır mısınız?
Mevcut alan adları ve uzantılarının İnternet için erişilebilecek optimum nokta olmadığını düşünüyorum. IP adresini rakamsal olarak ezberlemesek de uzantılar ve ülke kodlarını hatırlamak zorunda kalıyoruz. Bu nedenle, yeni nesil İnternet müjdesi veren Unified Root ve Netpia'nın pazarladıkları sistemleri olumlu karşılıyorum.

İki alternatifi farklılaştırmak gerekiyor, Unified Root'un pazarlamak istediği TLDler alternatif alan adları ve alternatif kök sunucuların kullanımını getiriyor. Netpia ise her ülkede web yönlendirme hizmeti veriyor. Yani Unified Root ile www.cihansalim.net değil www.cihansalim gibi bir adres almak mümkün, Netpia ise "aç" yazdığımızda bizi örneğin aciktim.com.tr var olan bir adrese yönlendiren bir hizmet. Netpia'nın Türkçe karakterleri desteklemesi Türkiye'de İnternet'in önünü açacak gibi büyük bir özgürlük değil. Ama yine bir yönlendirme olduğundan, bilgisayarın başına oturan kişi adrese benzemeyen, boşluk barındıran Türkçe bir cümle yazacağından çok büyük bir kolaylık. Fakat Türkçe temel kod sayfalarına girip uluslararası standartlarda yerini almadıkça sadece web adresini Türkçe yazmakla kalır, web sayfalarından bazılarını, e-postaları yine acayip işaretlerle dolu olarak okuruz. Bu nedenle asıl faydası, ki bunu da azımsamamak gerekir, İnternet'te bozulan Türkçemizin, saygıdeğer ve değerli kurumların Türkçe harfler olmadan acayipleşen web isimlerinin günlük hayata olumsuz yansımasını azaltmak olacaktır. Artık Türkçe harf kullanmayan gençler azımsanmayacak sayıya ulaştığından Netpia'nın ilk adımı ve umarım gelecekte diğer ticari girişimler Türkçe'yi hem İnternet'te hem günlük hayatta daha saygın bir konuma ulaştıracaktır.

Unified Root'un sattığı alan adları ise İnternet'i .org, .uk gibi alan uzantılarından özgür kılma hedefindendir. Unified Root'un sattığı ve Public Root'un başlattığı bu alan adları teknik olarak başarıyla çalışmaktadır. Fakat Unified Root, daha eskiden UNIDT olarak bilinen şirketin sorunu teknik değildir. Adı oldukça lekelenen bu girişim kendi içinde çatlamış, bu sene başında imzalanan anlaşmalar yerine getirilmemiş, kavgalar, anlaşmazlıklar sistemin güvenilirliğini yıkmıştır. Şu anda P-R ve UNIDT arasında hukuki süreç devam etmektedir. Bu alan adlarının kısıtlar olmadan her yerde ne zaman çalışmaya başlayacağı merak edilmektedir.

Bu yeni sistemlerin hizmetlerini alabilmek için adres yazdığımızda bu hizmetlere göre yapılandırılmış, genellikle daha önce kullanmadığımız yeni DNS sunucularına yönlendirileceğiz. DNS sunucuların yönetimi çok önemli bir konudur. Proxy sunuculara yönlendirme hem teknik hem etik açıdan doğru olmayabilmekte, öte yandan tüm trafiğin ekstra bir sunucudan geçirilmesi ile tüm kullanıcıların toplu hareketleri kaydedilebilmektedir. Bu şüpheler gerçekleşmesi düşük olasılıklı senaryolar olsa bile, örneğin trafik bilgileri gözleme vb. kötü niyetlerle kullanılmasa da ticari değere sahiptir.

Peki o zaman bu sistemlere nasıl güveneceğiz, hele elimizde çalışan, standartlaşmış bir ICANN merkezli sistem varken? Böyle bir sisteme güvenmek için açık, şeffaf, hesap verebilir bir organizasyon yapısı gerekmekte. Üçlü bir yapıda, ticari taraf bu hizmetleri pazarlarken, teknik uzmanlık ve hizmetleri işler hale getiren ikinci bir taraf ve de geniş katılım tabanı sağlayan aynı zamanda hızlı hareket edebilen bağımsız bir yönetim grubu da üçgenin son köşesi olabilir.

P-R ve UNIDT girişiminde INAIC'in son köşe olarak eklenmesi ile böyle bir üçgen oluşturulmaya çalışıldı. Ama anlaşmazlıklar sonucu üçken şekil değiştirdi, şimdi de köşelerden biri Unified Root olarak değişiyor. Kısacası, sadece Türkiye'de değil, tüm İnternet aleminde bu sistemler kabul edilecekse kendilerini şeffaf ve sorgulanabilir bir biçime sokmalıdırlar. Bu doğrultuda, UNIDT ile anlaşan TBD, ardından kayıt yapan İSSler ve konuyla ilgili diğer tüm kurum ve kuruluşlarımız karşı tarafın işleyişini ve güvenilirliğini sorgulamadan imza atarak yine ülkemize özgü bir davranışta bulunarak hata yapmıştır.

Füsun Sarp Nebil: DNS konusunda firmalar nasıl davranmalı?
Bu yeni alan adı hizmetlerinden yararlanmak isteyenlerin dikkate alması gereken pek çok unsur var. Öncelikle hangi coğrafi bölgede hangi kullanıcılara ulaşabilecekler? UNIDT ve Unified Root'un pazarladığı TLD adresler www.koc.com.tr ya da www.koc.com yerine www.koc yazan dünyadaki tüm kullanıcıların Koç web sitesine gidebilmelerini sağlıyor. Hatta teorik olarak www. ön eki de kaldırıldığında koc yazmak yeterli olabilir. Aynı şekilde arcelik.koc gibi sayısız adres de üretmek ve alt sitelere, başka firmalara hizmet vermek mümkün. Ama şu anda UNIDT ve P-R, yakında sonuçlanacak bir hukuki süreçteler, bu sistemin kimin tarafından desteklenip kimin tarafından satılacağı şüpheli. Kendi araştırmalarım bu hizmeti almak isteyenlerin mutlaka bekle-gör taktiği uygulamaları gerektiğini gösteriyor.

Netpia'nın Türkçe adres hizmeti ise ülkelerle sınırlı. Türkiye'de Türkçe yazılan bir adres ile varılan siteye aynı Türkçe kelimelerle Almanya'dan varılmasını sağlamak için Almanya'daki Netpia DNS sunucusuna da benzer kayıt yapılmalı. Bu zor değil ama bölgesel bir yönlendirme hizmeti. Yönlendirilecek kelimelerin iyi seçilmesi gerekliliği ve eğer ticari, herkese açık kelimeler ise, "ilk gelen alır" yaklaşımı ile yürütüldüğü göz önünde bulundurulmalı.

Yönlendirme ya da TLD adreslerin farkı da bazı site ve kampanyalar için vurgulanmalı, zira kullanıcılar ilgilerini çeken adresleri başkalarına iletirken boşluk, Türkçe harf, uzantı gibi şeyleri yanlış aktarabilir.

Tüm bunların başarılı olması içinse, güzel bir slogan ile yönlendirdiğiniz ya da akıllı bir yönlendirme adresi ile elde ettiğiniz ziyaretçiye web sitenizde bunu tamamlayacak bir değer sunmanız şart, aksi takdirde yatırımınızın size geri dönmesi oldukça zor olacaktır.