www.cihansalim.net
site içindeİnternet'te

 Dosya Konusu
 
  Dosya Türlerinin Farkları ve İpuçları
Eylül 2003
 

sayfa 1 2 3   

Grafik Formatları

İnternet'te Grafik Seçimi

İnternet sayfalarında yer alan neredeyse tüm resim dosyaları ya GIF ya da JPG formatında
tıklayın, destekleyin:
kaydedilmiş oluyor. Bu formatların özellikleri fazla bilinmiyor, merak edilmiyor. Site yaratıcıları sayfalarına resim eklerken bu iki seçeneği de göz önünde bulunduruyor. Ama artık bu seçenekler sadece onlar için önemli değil. Emekleme çağını yaşayan renkli ekranlı cep telefonlarının da bilgisayarlardan resim alabilmesi, "süslenebilmesi" yüzünden artık çok daha fazla kişi, bellek kapasitesi düşük telefonlarına resimleri en uygun nasıl kaydedebileceğini düşünüyor.

Ayrıca kendilerine resim arşivi oluşturan çoğu amatör kullanıcının en büyük kaynağı İnternet, böyle olunca da GIF ve JPGlerden oluşan bir kütüphane oluşuyor. İlerde bu arşivden dosyalarını elden geçirmek isteyen tüm kullanıcılar da bu iki format hakkında bilgi sahibi olmalılar.

Gerçek renk derinliği isteyen, tonların birbirine geçtiği görüntülerde JPG düşük boyutlarda harika görüntüler verir. GIF ise aynı görüntüye ulaşamadığı gibi daha yüksek boyutlarda kayıt yapar. GIF dosyasında arkadaki yeşillikler daha kötü gözüküyor, papağanların göğüs kısımları da öyle.

GIF Dosyası, bu tip görüntülerde hem kötü kalite veriyor hem de yüksek boyut: 40 KB
GIF Dosyası, bu tip görüntülerde hem kötü kalite veriyor hem de yüksek boyut: 40 KB
JPG hem daha net ve canlı, hem de sadece 12 KB
JPG hem daha net ve canlı, hem de sadece 12 KB

24 bitlik resimler ise her bir piksel için üç ana rengin tonlarını kaydederler. Mavi, yeşil ve kırmızı için 256şar ayrı ton sunan bu yolla 256x256x256 yani 16,7 milyon renge ulaşırız. Çoğu 24 bitlik resim aslında 32 bit olarak kaydedilmekte, ekstra bir bit de o noktanın alpha değerini yani efekt özelliğini barındırmaktadır. 640x480 boyutlarında bir resim yaklaşık 920 KB yer tutar.

Bitmap grafikler çözünürlükten bağımsız olmadıkları için farklı boyutlarda aynı kalitede görüntü veremeyebilirler. Resmi düzenlerken eğer küçülterseniz bazı piksellerin bilgilerinden feragat edilecek, eğer büyütürseniz de yeni oluşturulan pikseller çevresindekilere bakılarak tahmin edilmeye çalışılacaktır. Bu nedenle resimlerinizi yazıcıdan basarken beklemediğiniz boyut ve kalite değişiklikleriyle karşılaşabilirsiniz.

Başlıca bitmap dosya formatları şunlardır: BMP, GIF, JPEG, JPG, PNG, PICT (Macintosh), PCX, TGA, TIFF, PSD (Adobe Photoshop).

JPEG'in Özellikleri
JPEG formatı 24-bit renk derinliği sunar. Bu da bir web sayfası için yeterli olacak kalitede fotoğraf ve benzeri resimleri kullanmamızı sağlar. JPG'nin en büyük artılarından biri, kalite oranının tamamen grafikere bırakılmasıdır. Kaydederken sıkıştırma oranını, böylece de kaliteden ne kadar feragat edileceğini siz belirlersiniz.

32 bit renk derinliği ve 64000'e 64000 piksel boyutuna kadar çıkabilen bu format grafik formatlarının en başarılılarından biridir. Ayrıca progressive olarak kaydedilen JPG grafiklerin yüklenen bölümleri hemen görüntülenir, böylece kullanıcı nasıl bir görüntüyle karşılaşacağını tahmin edebilir. Tabii bu özellikteki dosyalar, az da olsa daha büyük boyutta olurlar. Sanılanın aksine, dosya sıkıştırılırken resimde yer alan her piksel (basitçe nokta diye tanımlanabilir) parlaklık özelliklerine göre kaydedilir. Renkler ve farklılıkları ise detaylı olarak değil, yuvarlanarak kaydedilir. Yani elimizde tam tamına, tüm detayları kodlanmış bir dosya olmaz. Bu nedenle her seferinde JPG olarak kaydedilmiş dosyayı açan program bilgiyi derler, dosya her ortamda fark edilmeyecek kadar oranlarda da olsa, değişiklik gösterilebilir.

Her seferinde hesaplanıp yeniden oluşturulan resimin kalitesini sıkıştırılma oranı belirler. Günümüz resim işleme programlarının kalbur üstü olanlarında sıkıştırma oranı size sorulur. İlk sefer görüntülenen dosyanın aynısı değil, kodlarının yorumu görüntülendiğinden JPEG dosyaların üstünde oynamalar yaptığınızda aslında orijinal görüntüyü değiştiriyor olmazsınız. Onun yerine derlenmiş, yorumlanmış bilginin görüntüsünü elden geçirmiş olursunuz. Bu nedenle JPEG'leri nasıl yeniden kaydedeceğinizi aşağıda ayrı bir başlık olarak bulabilirsiniz. Ama şimdiden söyleyelim, zorunlu değilseniz bir JPEG'i yeniden kaydetmeyin...

Kodu açılan görüntüdeki renkler, yayılan bloklar olarak ekrana gelirken farklı tonlar da üstüste binebilir. Bu nedenle belirgin çizgilerle birbirinden ayrılan resimleri JPEG ile kaydedebilmek zordur ve fazla yer tutar. Özetlemek gerekirse JPEG'ler birçok rengin bulunduğu ve birbirine derece derece geçtiği, belirgin sınırlar içermeyen fotoğraflar için ideal kayıt formatıdır. Örneğin tropik kuş resimleri mükemmel sonuçlar verirler.

JPEG'i Tekrar Kaydederken...
Elinizdeki orijinal resmi saklamak için kapladığı boyuttan feragat edin. Web'de yayın gibi amaçlar için bir kez JPEG formatında kopyasını elde ettiğinizde orijinali saklamaya devam edin. Zira JPEG dosya sıkıştırılmış kodun açılımıdır, onun yerine değişiklikleri orijinalde yapıp yeni bir JPEG olarak kaydedin. Ama eğer orijinali yoksa, düzenlediğiniz JPEG dosyasındaki olası sorunlar renklerdeki küçük uyumsuzluklar, fazla parçacıklar olabilir.

İstediğiniz değişikliği yaptıktan sonra yeniden JPG olarak kaydederken resmi, mümkünse biraz küçültüp kaydedebilirsiniz. Artık yeni resim düzenleme programlarında mutlaka yer alan "antialising" özelliği ile resminiz kaydedilirken partiküllerden, düzenleme sırasında ortaya çıkan mini hatalardan kurtulabilirsiniz.

Ya da filtrelerden, efektlerden yararlanabilirsiniz. En temel özelliklerden Blur ya da Unsharpen ile bazı fazlalıklar bulandırılarak gizlenebilir. Eğer kullandığınız programda varsa, "Despeckle", "Reduce Noise", "Scratches", "Remove Dust" özellikleri de işinizi görür. Bunları tek tek ve birbirleri ardına deneyerek resminizi nasıl etkilediğini inceleyip yaptığınızı geri alma olasılığını kaybetmeden denemeler yaparsanız elinizde iyi bir dosya kalabilir.

Tabii JPEG'i değiştirince bir de başka formatta saklamayı unutmayın. Bir diğer ipucu da JPEG'in desteklediği çözünürlük ile ilgili. Web'de yayınlanan resimler, buradan kağıda da basılacak olsalar, en fazla 72 dpi olarak kaydedilirse yeterli olur. Bunun üstündeki miktarların göze ya da kağıda daha kaliteli bir görüntü sunması söz konusu değildir.

GIF'in Özellikleri
GIF olarak saklanan dosyalar fotoğraflarda ve de bol renkli görüntülerde JPEG'e göre daha başarısız sonuçlar verir. Önce benzer renklerdeki pikseller ayrı birimlere ayrılıp kaydedilir, ardından da dosya bir renge endekslenir. Bu nedenle GIF dosyaları en fazla 256 renk derinliğine sahiptir. Bazı durumlarda, GIF olarak kaydetme aşamasından önce resminizdeki renk derinliğini 256'ya düşürmeniz gerekebilir.

Sıkıştırma özelliği olmayan GIF ile kalite kaybı olmaz ama tabii ki grafiğiniz 256 rengin üzerindeyse bu renge düşürülünce birçok özelliğinden olabilir. Ama bu kısıtlı renk derinliği dosya boyutunu oldukça küçültebilir. Çizgi film benzeri basit çizgisel görüntüler, şirket logoları, imzalar GIF'in başarılı olduğu resim tiplerine sadece birkaç örnektir. Ayrıca GIF dosyası birkaç görüntü barındırıp böylece hareketli bir animasyon sunabilir. Renklerin birbirine karışmadığı kalitede şeffaflık da GIF ile mümkündür. Görüntüdeki bir renk transparan olarak atanır.

GIF 89a formatında bir grafiği Interlaced olarak kaydederseniz, resim önce biraz bulanık olarak ekrana gelir. Resim hakkında daha fazla bilgi yüklendikçe resim berraklaşır. Bu da yine kullanıcıya nasıl bir görüntüyle karşılacağını önceden belli eder.

GIF Dosyaları Değiştirirken...
Bir GIF dosyasında değişiklik yaparken, doğru rengi seçtiğinizden emin de olsanız istediğiniz tonda bir değişiklik yapamayabilirsiniz. Bunun nedeni bahsettiğimiz sınırlı renk derinliğidir. GIF dosyasının kaydedilmiş paletinde sizin eklediğiniz renk yer almıyordur. Böyle bir durumda resmi gerçek renk derinliğine, yani RGB moduna yükseltmeli, değişiklikleri yapmalı sonra yeniden GIF olarak kaydetmelisiniz.

Eğer resimden çeşitli bölümleri çıkartmış ya da resmin bir bölümünü kesip görüntüyü küçültmüşseniz belki de resim dosyasında kaydedilmiş bazı renkleri dışarda bırakmışsınızdır. Bu durumda halihazırda elinizde olan dosyanın renk paletinde yer alan renklerin bazıları gereksiz hale gelmiş olabilir. Resmin renk derinliğini arttırıp sonra yeniden düşürün, ya da GIF olarak kaydederken program otomatikman düşürsün. Böylece program görüntüdeki renkleri yeniden sayacaktır. Ve kimbilir belki de yeni resminizin boyutu önemli oranlarda azalmış olabilir.

Resimde yer alan tek bir rengi yeni bir renk ile değiştirmek içinse çok daha az uğraşmanız gerekiyor. GIF dosyası açıkken ve renk derinliğini değiştirmeden resim düzenleyici programınızın "Palette" ya da "Color Table"ını açın. Burada GIF içindeki tüm renkleri görebilirsiniz. Birine tıklayıp yeni bir renk seçin ya da istediğiniz rengin kodunu girin ve paleti kapatın. İstediğiniz renk otomatik olarak diğerinin yerini alacaktır.

Tabii ki pek çok kişi istedikleri resmi JPG ve GIF olarak kaydedip görüntü kalitesi ve boyutları karşılaştırarak sonuca varıyor. Bu yazıyı okuduktan sonra da böyle yapmaya devam etmeniz son derece normal. Ama yine de dikkat etmeniz gereken orijinal resmin kopyalarını GIF ve JPG olarak kaydetmeniz, önce JPG ya da GIF yaptığınız bir dosyayı denemek için diğer formatta kaydetmek pek de iyi sonuçlar vermeyebilir. Bunun dışında bu yazıda bahsettiklerimizi göze alarak artık bazı resimlerin hangi formatta daha iyi olacağını da tahmin edebilir, böylece deneme yapmakla zaman kaybetmezsiniz.

« 2. sayfa

 
 

- Hazırladığım öteki dosya konularına ulaşmak için Diğer Dosyalar sayfasına göz atabilirsiniz.
İlginç olan yıllarca basketbola yatırım yapan Eczacıbaşı'nın, ardından voleybolda da çok üst düzey başarılar elde etmesi ve belki de Türk voleyboluna ciddi ivme kazandırması. Bu da sponsorluk ve sporun, ticari kuruluşların halka karşı sorumluluklarının ve onlara olanak sağlayanların başarısı olsa gerek. Tabii diğer sporlar için de örnek noktası...