www.cihansalim.net
site içindeİnternet'te

 Ayın Dosyası
 
Her yönüyle HP - Compaq davası
Kasım 2001
 
Compaq'ı da 'Kazandı':
HP nereye kadar büyüyecek?

Geçen yıl AOL-Time Warner bu
tıklayın, destekleyin:
sene ise HP-Compaq! Tam da Bilişim'01 fuarının heyecanını yaşarken ABD'den sürpriz bir birleşme haberi aldık. HP ve Compaq'ın birleşmesi için Türkiye GSMH'nın yaklaşık 7'de biri bir miktarın yani 25 milyar doların sözü ediliyordu. Ama haberler medyada bununl

2001 yılının en akılda kalan bilişim gelişmesinin tüm ayrıntıları burada
a sınırlı kaldı, zaten şu anda büyük bir belirsizlik mevcut. Biz de olabildiğine bu birleşmenin neden ve niçinlerini, sonuçlarını irdelemeye, HP'nin nasıl bir deve dönüşeceğini tahmin etmeye çalışacağız. Şu açık ki, bu birleşme aslında önemli dersler veren ve bilişim pazarının geleceğini gösteren bir gelişme.

Geçen yıl America Online, Time Warner'ı bünyesine katarken kendi içinde eksikliğini hissettiği 'içerik sunma' yeteneğini geliştirmek istemişti. Birkaç yıldır içeriğin önemi oldukça öne çıkarılmış, bu durum İnternet şirketleri dışındaki normal donanım üreticisi ve benzer şirketlerde ise yazılımın öne çıkmasına neden olmuştu. Kuruluşundan çok uluslu bir şirkete dönüşmesine, yabancı işletme ders kitaplarında devamlı örnek olan Hewlett-Packard aslında 1998 sonrasında, 130 bine yakın çalışanı ile aşırı büyük bir şirkete dönüşmesinin de bir sonucu olarak çok ağır bir kuruma dönüşmüş, birçok endüstri danışmanı tarafından 'uyuyan dev' diye tanımlanmıştı.

Yeni Devin Tahmini Büyüklüğü
 HPCompaqOluşan Yeni Şirket
Toplam Gelirler47 milyar $40,4 milyar $ 87,4 milyar $
Mevcut Varlıklar32,4 milyar $23,9 milyar $ 56,4 milyar $
Operasyon Gelirleri2,1 milyar $1,9 milyar $ 3,9 milyar $
Microsoft'un İnternet'e biraz geç odaklanması gibi, HP de ilk İnternet patlamasını kaçırdı. Şirket yazıcı, scanner, PC satışları güçlü konumunu sürdürmeye çalışıyordu. İnternet'te gittikçe geri kaldıklarını fark eden eski CEO Lewis Platt 1999 başlarında "e-services" projesini başlattı. Artık kiralık, İnternet üzerinden bazı hizmetler sunulacaktı. Ne tesadüf ki, Compaq da İnternet'e daha fazla önem vermesi gerektiğine karar vermiş ve nispeten farklı boyut ve özelliklerde şirketler olduklarından, onlar öncelikle İnternet üzerinden PC satışlarını toplam satışlarının %40'ına çıkarmayı hedeflemişlerdi.

Değişim En Yukardan
Yani başlıca konumuz olan bu iki şirket de aslında İnternet'i etkin kullanmakta geç kalmışlardı. Sanki bir gün böyle bir araya geleceklerini gösteren diğer tesadüf ise iki şirketin de aynı yıl yeni bir CEO ataması idi. HP, beklenenin tersine şirket dışından birini, Lucent Technologies'in 'Global Services Provider' bölümünün başındaki Carleton 'Carly' Fiorina'yı iş başına getirdi. Fortune dergisinin "ABD'nin en güçlü kadını" diye değerlendirdiği Fiorina'nın

HP CEO'su Carly Fiorina
seçilmesi aslında HP'nin artık uyanmak istediğinin bir göstergesi idi. Dev bir yeniden yapılanma içine giren HP, deney ve ölçüm operasyonlarını şirket dışına itiyor ve İnternet alanındaki başlıca oyunculardan birine dönüşmeye çabalıyordu. Fiorina yanında, Lucent ve AT&T'den elde ettiği geniş teknoloji ve telekomünikasyon tecrübesini getiriyordu. Lucent'in en hızlı büyüyen parçası 'Küresel Hizmet Sağlayıcılığı' yılda 20 milyar dolar gelir elde ediyor. Ayrıca Fiorina'nın gerçekleştirdiği Lucent'in halka arzı gelmiş geçmiş en iyi 'IPO'lardan biri olarak değerlendiriliyor.

Compaq da yine 1999'da, Michael Capellas'ı CEO olarak seçti. Önceki yıl yanlış bir strateji izleyen, envanterini çok yüksek tutup sorunlarla karşılaşan şirket Capellas ile hissedar ve müşterilerinin güvenini kazanmaya çalıştı. Çünkü tam o sıralarda hisse başına yaklaşık 11 'cent'lik bir kayıp ve üst dizey beş yöneticinin başa şirketlere transfer olması söz konusu idi. Compaq bu zor dönemde,

Compaq CEO'su Michael Capellas
dışardan bir ismin başa geçince şirketi 'öğrenmesi' gerekeceğini ve bu süreyi kaybedemeyeceğini göz önüne alarak daha önce şirketin üç ana dala bölünmesine öncülük eden Capellas'ı seçti. Bu üç ana dal ise tüketici ürünleri, ticari PC ürünleri ve şirketlere yönelik ürün ve hizmetler idi. Bundan da görüldüğü gibi şirketin İnternet'e odaklaşan bir tarzı yoktu. Yeni CEO Capellas ilk günkü açıklamasında bunun altını çizerek "Artık İnternet'i ürünlerimiz ve hizmetlerimizin içine en üst dizeyde katacağız" dedi.

Böylece iki başlıca PC üreticisi de 44 yaşındaki CEOlar ile yeniden yapılanarak bugünkü konumlarına gelmenin temellerini atmış oldular.

Hizmetlerin Yükselişi
İş dünyası son yıllarda çok daha hızlı ilerliyor, kullanıcılar daha çabuk tüketip daha fazlasını isterken trendler de doğal olarak değişiyor. Biraz önce bahsettiğimiz 'içeriğin yükselişi ve web'in öne çıkışı' tabii ki devam ediyor ama artık dev şirketler, özellikle önceki yazılarda irdelediğimiz nedenlerle geçen yılki 'Yeni Ekonomi Krizinden' etkilenenler vizyonlarını genişletiyorlar.

Özellikle son bir yıldır, birçok düşünür, iş dünyasının tanınan guruları, konferans ve kitaplarında gelecekte normal ürün satışlarından şirketlerin istedikleri karı elde edemeyeceğini, hizmetlerin ürünlere dönüşeceğini öne sürüyorlar. İster kullan, bitir ve at türü hizmetler olsun ister devamlı kullanılan ve kira, vb. ücretler ödenen hizmetler. Örneğin bugün cep telefonu konuşmalarından telefonun kendisini satmaktan daha çok gelir elde edilmesi gibi.

Öte yandan birçok başlıca şirket bu yeni iş modeline gerek önceden hazırlanmak isteği gerekse de bu modelin daha erken hüküm süreceğine inanmalarından dolayı şimdiden yeni projelere başladılar. Microsoft'un .Net inisiyatifi ile ilerde programlarının istenen modüllerini İnternet üzerinden kiralamayı düşünmesi bunun bir örneği.

Aslında HP'nin az önce sözünü ettiğim e-services girişimi potansiyeli büyük ve hizmetleri geliştirme hedefine çok uygun bir çaba idi. Fakat bugünkü modellerle karşılaştırdığımızda son derece küçük çaplı kalıyordu. Bunun farkında olan HP, beş büyük danışmanlık şirketinden biri olan Pricewaterhouse Coopers'ı 18 milyar dolar karşılığı satın alarak hem kendisi içinde ihtiyacını hissettiği bir eksikliğini doldurmak hem de bundan böyle hizmet sektöründe çok daha büyük bir pay almanın yolunu açmak istiyordu. PwC'yi alma isteği de, sektörle çok yakından ilgili olmayanlara HP'nin ne kadar güçlü olduğunu anlamaları için bir gösterge olabilir.

Compaq, 1998 yılında Digital'ı aldığında birçok uzmana göre bu hareketin en önemli nedenlerinden biri, zamanında sektörün en iyi danışmanlık hizmetlerini sunan Digital'in bu ekibini ele geçirmekti. Fakat başlangıçta beklenen olmadı, danışmanlık hizmetlerinden elde edilen gelir düştü.

Bu noktada ders çıkarılması gereken bir noktaya geliyoruz, artık gerek bireysel tüketiciler gerekse de kurumsal müşteriler ürün ve hizmetleri tek bir noktadan almak istiyorlar. Donanımı bir şirketten, yazılımı bir diğerinden danışmanlık, muhasebe, tanıtım, vs. hizmetleri farklı farklı yerlerden almak daha maliyetli olarak nitelendiriliyor.

İşte bu nedenle Compaq üç yıl önceki hamlesine, HP de PwC'yi almak için yaptığı girişime son derece önem veriyor. Çünkü bu iki şirket de çok uzun süre sadece donanım satışlarını gereğinden fazla önem verdiler. Zaten sadece bu ikili değil tüm şirketler artık müşterilerine komple çözümler sunmaya çalışıyor. HP bu hedefine doğru giderken geçen yıl bu sıralarda, e-ticaret yazılımları hazırlayan Bluestone Software'i yaklaşık 470 milyon dolar karşılığı aldı. Ardından da yine bir başka İnternet çözümleri sunan şirket olan VerticalNet ile ortak projeler hazırlayacağını duyurdu. Bir diğer önemli şirket Sun da yine aynı dönemde VerticalNet'in rakibi CommerceOne ile benzer bir ilişkiye girdiğini duyurdu.

Bu iki küçük şirket etkin e-ticaret uygulamaları hazırlıyor, ayrıca online pazar siteleri kuruyorlar ki bu da bir başka trend. Önceleri her şirket kendi web sitesinden satış yapmaya çalışırken şimdi en büyük ve kendine güvenen şirketler bile ortak satış siteleri açıyorlar. Bunun ilk örnekleri geçen yıl önce otomotiv sektöründe görüldü adından HP, Compaq, Gateway, Solectron, Hitachi ve AMD'nin de içinde bulunduğu on iki Bilişim şirketi bir araya gelip tamamen bağımsız yeni bir şirket kurup online pazar yerleri ile gerek kendi aralarında gerekse de müşterileriyle parça, bilgisayar ve çeşitli elektronik ürünler ticareti yapacaklarını duyurdular. Fiorina bu girişimi çok önemli olarak nitelendirmiş ve tedarik zincirini yeniden yapılandıracaklarını iddia etmişti. Bu fikrin de Capellas ile Fiorina arasında, e-iş dünyasında önemli bir sorunu olan envanter ve tedarik zinciri üzerine ortak hareket etme üzerine bir araya geldiklerinde doğduğu belirtilmişti. Sadece siparişleri telefondan, fakstan, vs. İnternet'e kaydırmak bile günümüzde çok büyük oranda maliyet düşürmek anlamına geliyor. Capellas bunun %5-7 oranında tasarruf sağlayabileceğini iddia etmişti. Sonuçta bu ortak hareket etme hem maliyet kısma anlamında hem de az önce sözünü ettiğimiz gibi, müşterilere aynı yerden tüm hizmetleri elde etme olanağı sunması sayesinde son derece önemliydi. Zaten şu ana kadar açıkça gördük ki yazımızın konusu iki şirket aslında sadece ortak hareket etmekte değil aynı zamanda aynı vizyonu paylaşmakta idi.

Bu arada HP, PwC girişiminden vazgeçti. IBM'in sadece bu gibi hizmetler vermek için kurduğu IBM Global Services alanında çok başarılı, sadece IBM'e avantaj sağlamakla kalmıyor, önemli oranda da kar elde ediyordu. Eğer HP PwC'yi başarıyla bünyesine katsaydı yine de IBM'den küçük bir ekibi olacak fakat Sun'ı bu alanda geride bırakacaktı. Fakat gerek PwC'nin oldukça özerk ve teknolojik olarak nötr yapısı gerekse de iki şirketin bir anlaşmaya ekonomik açıdan varamaması HP'yi 32 bine yakın kaliteli ve ihtiyacını çok hissettiği elemandan etti.

Rakipler
Aslında Bilişim sektörü çok fazla parçaya bölünmüş durumda. Yazılımdan, İSS alanına pek çok şirket büyük bir rekabet içinde ve hepsi de son zamanlarda hizmetlerini arttırmak istiyorlar. Bu da bir anlamda sektörün parçalarını bir araya getirecek, daha karmaşık bir yapı ortaya çıkaracak bir gelişme ve bir anlamda şirketleri daha çok rakiple rekabete girmek istemesi olarak tanımlanabilir.

Özellikle bu yıl ABD'de ve tüm dünyada beklenenden daha az gelişen bir pazarla karşılaşıyoruz. Özellikle ev ve ofis PC satışlarında son derece yüksek ve firmalara o kadar da zarar verene bir rekabet söz konusu. Bu yıl Dell Computer, dünya çapında Compaq'ı yedi yıldır ilk defa geçerek PC satışlarında başa oturdu. Ama buna rağmen, yılın ilk çeyreğinde, ABD'de ilk kez PC satışları düştü, hem de %3,5 oranında. Dünyada ise beklenenin altında bir şekilde %3,5 artış oldu. Zaten fiyat indirimi ile rekabet eden firmaların artması nedeniyle karların iyice düşmesine yol açmışken bir de satışlar azalınca PC pazarı şu anda gözden düşmüş durumda. Hatta bazı uzmanlar PC pazarının artık doyduğunu, satışların fazla artmayacağını öne sürüyorlar. Diğer bir grup ise kış döneminde, özellikle de Windows XP'nin gelişi ile satışların tekrar artmaya başlayacağı iddiasında.

Satışlar ne tarafa yönlenirse yönlensin, değişmeyen gerçek şu ki PC pazarı artık beklenenden oldukça az karlı. Öyle ki Dell ve Gateway'in ardından direkt PC pazarlamada üçüncü sırada gelen ve Türkiye'de fazla tanınmayana Micron Electronics'in pazardan çıkması da bunun çok büyük bir işareti. Hatta IBM'in de orta vadede böyle bir harekette bulunabileceği şeklinde söylentiler dolaşıyor. Bu nedenlerle şu anda tüm üreticiler sunucu pazarına eğilmiş durumda. Her ne kadar Compaq ve HP vizyon değiştirmeye çalışsalar da iki ileri vizyonlu 'dahi çocuk' Ellison ve McNealy'nin Oracle ve Sun şirketleri çok önceden doğru hamleleri yapmışlardı. İki-üç yıl öncesine döndüğümüzde HP ve Compaq Windows NT'ye yönelik çalışmaları sırasında Unix'e gerektiği önemi vermemişti ve bu da Sun'a büyük bir avantaj sağlamıştı. Şimdi iki şirket Unix'e de gerekli ağırlığı verirken ilginç bir şekilde Linux karşılarına rakip olarak çıkma hazırlığında.

Geçen yıl başlarında HP üst üste sekizinci kez tahminlerin üzerinde kar açıklamış, Fiorina ilk yılını oldukça başarılı geçirmişti. Ama bu başarı analistlerin gözünü boyamadı, şirket Unix pazarında hedeflerinden yine de uzak kalmıştı ve yüksek karını açıklamasına rağmen hisselerinde bir yükselme olmadı. Zaten eskiden beri iyi ve sağlam bir alternatif olan Unix özellikle son yıllarda İnternet şirketlerinin artışı ve mevcut şirketlerin İnternet'e yönelişi ile önemini arttırdı. Ve geçen yıl bu alanda geri kalma alarmlarının hissedilmesinden sonra HP hedeflerini revize etti.

Geleneksel Unix tabanlı sunucu pazarında başlıca dört büyük şirket mevcut idi, Sun, IBM, Compaq ve HP. Sun iki yılı aşkın bir süre önce çıkardığı 'E10000 Starfire' bir süredir liderliğini korurken IBM de 'Big Blue' ve 'Condor' bilgisayarlarına ek olarak dünyanın en geniş çaplı danışmanlık hizmetleri sunan ekiplerinden biri olan IBM Global Services sayesinde bu pazarda iddialı. İçinde onlarca işlemci bulunan bu milyon dolarlık bilgisayarlar şu anda bilişim sektörünün iştah kabartan pazarı. Öyle ki birçok şirket, yazılımcısından donanım üreticisine burada az da olsa söz sahibi olma istiyor ve bu alandaki en basit hata bile İnternet'e iyice odaklanmış olan medyada oldukça fazla yer buluyor, şirketlerin ünü zedeleniyor.

Compaq burada 'Wildfire' ya da 'GS320'ler ile, HP ise Superdome ile mücadele etmeyi planlıyordu. Özellikle Superdome HP için oldukça önemli bir ürün, 128 işlemci destekleyen ve yaklaşık 1 milyon dolar değer biçilen bu süper-bilgisayar için satış aşamasında devamlı o bilgisayarla ilgilenecek bir kişi atanması, sonraki evrelerde ise çok etkin bir teknik servis ve destek verilmesi öne çıkarılıyor.

Artık Rekabet Unix Tabanlı
Dosya Devam Ediyor
» 2. sayfa »
 
 

Her 10 Kasım'da içimizden bir durum değerlendirmesi yaparız. Aslında bu "Atatürk olsaydı" değil de "Geçen yıldan bugüne neler değişti" şeklindedir. Bu nedenle kuşkusuz 2001'in 10 Kasım'ı çok daha derinden üzdü bizleri. Ama tabii 10 Kasım'a farklı yaklaşanlar da vardı. » (2. sayfada devam ediyor) »
12.01.2001

- Her iki şirketin sitesinde de tabii ki birleşme için özel sayfalar açılmış durumda. Compaq'ın bölümü için buraya,
HP'nin ilgili sayfaları içinse buraya tıklayabilirsiniz.

- Şirketlerin Türkiye için hazırlanan siteleri linklerini de buyurun: Compaq Türkiye ve
HP Türkiye

- Diğer "Ayın Dosyası" konularına ulaşmak için Diğer Dosyalar sayfasına göz atabilirsiniz.