www.cihansalim.net
site içindeİnternet'te

 Başarılı Tasarım
   
MÜKEMMEL SİTE YÖNETİMİ
Bölüm 3: Başarılı Tasarımın Bilinmeyen Öğeleri

 « İlk Sayfaya Dönüş

Resim-Metin-Boşluk
Sayfa panayırı
tıklayın, destekleyin:
aratmamalı ama tabii ki görsel öğelerden faydalanacağız. Bir resim onlarca kelimeyle anlatılacakları kolayca tanımlayabilir. Fakat böyle bir resmi ortaya koyabilmek de uzun bir çaba gerektirir. Laf arasında şunu da hatırlatayım ki, başka sitelerden resim alıp kullanmak etik olmadığı gibi telif sorunları da yaşatabilir.

Grafiker dostlarım doğal olarak az metin içeren, grafik açıdan zengin siteler yaratma eğilimindeydiler ve ortaya gerçekten de mükemmel görünümlü sayfalar çıkıyordu. Fakat acı bir gerçek vardı ki sayfa tasarımcısına çekici gelen ziyaretçinin o kadar ilgisini çekmeyebilir. Hele bir de dijital sanattaki son yönelimleri yansıttığınız yazı tipleri ve renkler ziyaretçiye garip gelince siteniz sadece sizinle aynı zevk ve bilgileri paylaşan kişilere uygun düşecektir.

Etkileşimi arttırmak amacıyla İnternet'ten biraz örnek alalım: Ziyaretçiyi çeken, metinle ilgili tek bir resim ve de genel renk uyumu, her site sahibi için kaynak niteliği taşıyan alistapart.com'un değerli içeriğini öne çıkarıyor.
Ya da, yararlı web tasarımı bilgileri içeren glassdog.com. Sağ tarafta küçük gri ikonlardan oluşan menü ve metnin sayfa boyunca süren sadeliği, site genelinde amaca yönelik bir kodlama ile birleşince sonuç son derece başarılı oluyor.
Sitenize gelenler detaylı bilgi ister, sitede kendilerine ne sunulduğunu hemen öğrenmeyi tercih ederler. İnternet'in merkezinin bilgi olduğunu ve de "İçerik kraldır" sözünü unutmadan ziyaretçiye söylediklerinizi güçlendiren resimler kullanmaya dikkat etmelisiniz. İnsanlar yazılanları mutlaka okuyacağından güzel görüntülerin yoğunlukta olduğu bir site sadece grafik zevkini tatmin etmekte etkin olabilir.

Seçtiğiniz resimlerin arkaplana uyup uymadığı önemlidir. Resmin kenarlarının uyumsuz gözükmesi eksi bir puandır. Bunun dışında sayfanın bir bölümüne yığmak yerine farklı yönlere yayılmış resimler daha etkili olacaktır.

Resim-metin oranını ayarlamak alacağınız önemli kararlardan biri. Ama eğer resimlerimiz siteye uymuyorsa, kalitesi düşükse ya da metin yetersiz kalıyorsa bir tarafın ağır basacağı malum.

Bugüne kadar çok az sözedilen bir diğer tasarım öğesi ise "boşluk". Evet, sayfanın bazı bölümlerinde hiçbir şey olmaması. Sıradan bir beyaz boşluk bile okuyucunun konsantrasyonunu korumasına yardım etmekte. Özellikle metin-yoğun sayfalarda ortaya çıkan bu sorun sıradan bir sayfada birkaç linke tıklayacak olan ziyaretçinin kalabalık bir sayfayı algılarken tümden sorun yaşamasına ve siteyi daha erken terk etmesine neden oluyor.

Belli aralıklarla düz bir renk boşluk bırakmak zorunda değilsiniz ama alt alta bir sürü yapışık resim ya da ayrı ayrı konularda onlarca satır yazı yerine sayfayı yavaş yavaş özümsenecek biçimde hazırlamak en iyisi. Unutmayın, bir gazete yayınlamıyoruz, kullanıcılar sayfa çevirmek için değil, ne varsa incelemek için sitenize geliyorlar.
Hatırlarsanız önceki bölümlerde, diğer sitelerden örnek alın ama aynısını yapmayın demiştim. İşte bizzat kişisel sitemin hoşnut olmadığım bir yanı. Ana sayfa çok az boşluğa sahip ve ilk ziyaretini yapanlara korkutucu bir bilgi bolluğu sunuyor.

Görsel tasarımla ilgili altını çizmek istediğim diğer konular, resimlerin arama sonuçlarına etkisi ve karşılama sayfaları. İngilizce "splash" (gösteriş) olarak adlandırılan, site girişinde sadece animasyon ya da büyük bir resimden oluşan bu sayfalar bazen dil seçimi gibi seçenekler de sunuyorlar. Ama özellikle son dönemde, dünyaca ünlü birkaç markanın dışında kimse bu sayfalarda ısrar etmiyor. Kullanıcılar da artık bu sayfaları beklemek istemiyor.

Zaman ayırıp, bir kullanıcının sadece bir defa izleyeceği bir sayfayı, ziyaretçi sayınız da azsa, yapıp yapmamak konusunda iki kere düşünün. Ayrıca böyle bir ana sayfanın arama sonuçlarında yükseklerde yer bulması da zor. Aynı şey son derece fazla resim barındıran sayfalar için de geçerli, arama siteleri bildiğiniz gibi metinleri ciddiye alıyor.

Site İçinde Dolaşım
Ziyaretçilerin rahatça gezebilmeleri için her sayfada diğer bölümlere linkler veren bir menü bulundurun. Başka bir yere gitmek için birkaç sayfa geriye gidip sonra yeni hedeflerine yönelmek zorunda kalmasınlar. Her sayfaya sitenin girişine dönüş linkini eklemeyi de unutmayın.

Bu linkleri her sayfada aynı yere yerleştirmek en iyisidir. Ayrıca insanlar sitenizin hangi bölümünde olduklarını kolayca anlasınlar diye, içlerinde bulundukları bölümün karşılığı olan menü öğesini diğerlerinden ayrıştırın, örneğin farklı bir renk yapın.

Uzunca bir sayfayı okuyan kullanıcı sona geldiğinde menüyü görmek için sayfa başına dönmek zorunda kalmazsa bu da sitenizin kullanılabilirliğine artı bir puan ekleyecektir. Eğer menüyü sürekli görünür kılan bir teknoloji kullanmıyorsanız, sayfanın en altına menüyü tekrar yerleştirebilir, en azından düz metinden oluşan linkler verebilirsiniz.

Site içeriği genişse bir site haritası da hazırlamak da yararlı olabilir. Harita konusunda dikkat etmeniz gereken yeni yüklediğiniz sayfaları haritaya eklemeyi unutmamaktır.

Başlıklar ve Vurucu Bir Metin
Siteniz açıldığında kullanıcının web tarayıcı programı da sayfanızdaki <title> ve </title> etiketleri arasında yer alan başlığı pencere ismi olarak alır. Bu etiketi sayfanın içeriğini açıklayacak bir biçimde doldurmayı unutmayın. Ayrıca örneğin Yahoo!, arama sonuçlarını dizerken başlıca dikkate aldığı sayfanın içeriği ve de "title"ıdır.

Sayfanın içinde yer alan normal başlıkları <font> etiketiyle değil <hX> etiketiyle yazarsanız yine bazı robotların bu satırı sayfa içeriğinin önemli bir özeti olarak incelemelerinden fayda sağlayabilirsiniz. Bunun için <h1>buraya başlık</h1> gibi başlık etiketlini kullanın. X yerine 1'den 6'ya kadar rakam yerleştirebilirsiniz, rakam büyüdükçe yazı küçülür.

Başlıklarınızın içeriği tabii ki size kalmış ama bazı öneriler yapmakta fayda görüyorum. Ziyaretçinin dikkatini çekmeli, onun bakış açısından önemli olanı yakalayıp öne çıkarmalısınız. Dikkat çekici onlarca kelimeye birkaç örnek verebiliriz: Çözüm, yeni, kanıtlanmış, şimdi. Ama artık "bedava" gibi çok kullanılmış, vaat veren kelimelerin ters etki yaptığını da unutmayın.

İçeriğinizin ziyaretçinin yararına olan yanlarına dikkat çekin. Duygusal motivasyon sağlayın ve ziyaretçiyle doğrudan bağ kurun. "Siz", "sizin işiniz" gibi kelimelerle hitap edin, özellikle Türkler bu tip mesajlara daha açıktırlar.

Ziyaretçiyi meraklandırın. Lafı gevelemeden çabuk ve kolay çözümler sunun. Ama gerçekçiliğe dikkat edin, güven kaybına uğramak sandığınızdan kolaydır. Ve sitenizin işleyişine, tasarımına gösterdiğiniz sabrı, sık sık belirttiğim gibi metinlerinize de uygulayın.

Bir süre beyin fırtınası yapın ve orijinal sloganlar bulmaya çalışın. Örneğin genç öğrencilere yönelik sitenizde "Kira ödemekten nasıl kurtulunur" gibi çok kullanılan ve aşınmış bir cümle yerine "Çabuk! Ev sahibin görmeden bunu oku" gibi sloganlar yaratın. Güven arttırıcı ve dikkat çeken yönlerinizin hepsini kullanın, örneğin Byte Dergisi tarafından yılın en iyi donanım şirketi seçildiyseniz bunu vurgulayın.

Yazı Tipleri
Metinlerinizin kalitesi yüksek de olsa okunabilirlik seçtiğiniz yazı tipiyle yakından ilgilidir. Hoşunuza giden yazı tipi içerikle gerçekten uyuşuyor mu? Teknoloji içerikli yazınız son yıllarda çoğalan futürist fontların kullanımına uygun olabilir ama eski bir el yazısı, okurun okuduklarına güvenini bile sarsabilir. Daha önce olduğu gibi burada da ziyaretçi gözüyle karar almak gereklidir.

Site içinde farklı görünümlü sayfalarınız olsa bile kısıtlı sayıda yazı tipi kullanmanız yararınızadır. "Site içinde farklı site" yaratayım derken sörfçüyü şok etmeyin. Ayrıca elinizde olan ve çok uygun bulduğunuz bir yazı tipi ziyaretçinin bilgisayarında yüklü olmayabilir ve yazınızı sıradan bir kitap yazısı biçiminde okur. O yüzden Arial, Verdana, Helvetica, vb. standart olmuş fontları seçin.

HTML
İnternet sayfalarını hazırladığımız dil olan HTML ve XHTML gibi uzantıları hakkında en önemli referans www.w3.org adresindeki World Wide Web Consortium. Burada yer alan açıklama ve örneklerin bir kopyası size oldukça faydalı olacaktır.

Eskiden pek kullanılmayan bir etiket öğesi ile bu bölümü sonlandıralım. Verdiğiniz link metninin üzerine gelince minik bir açıklama ile detaylı bilgi sunmak istiyorsanız tek yapacağınız link etiketinin içine aynı sayfanın başlığında olduğu gibi "title" eklemek. Örneğin: <a href="http://www.cihansalim.net title="Bu adreste web sitenizi yönetmekle ilgili ipuçları bulabilirsiniz">

 


- Diğer web tasarım konularının listesi burada...

- "Mükemmel Site Yönetimi" dosyası, öneri ve ipuçlarıyla dolu bir bölüm daha içeriyor. Kısa süre içinde onu da burada bulacaksınız.