www.cihansalim.net
site içindeİnternet'te

 Başarılı Tasarım
   
MÜKEMMEL SİTE YÖNETİMİ
Bölüm 3: Başarılı Tasarımın Bilinmeyen Öğeleri

Web'de yayın yapmanın
tıklayın, destekleyin:
kolaylığı herkesi baştan çıkardı, insanlar konu hakkında en ufak bir eğitimi olmamalarına rağmen kendilerini iletişimci sandılar. Sonucunda da ortaya sayısız site çıktı, çoğu terk edilmiş kasabalar gibi ortada kalakaldı.

Dikkat edilmesi gereken iyi siteleri örnek almak ama asla kopya etmemek, bir süre sonra tecrübeyle daha iyi sonuçlara ulaşmak hiç de zor değil.

Sol Üstten Başlayalım
Şaka bir yana, tabii ki herhangi bir sayfanın görünüşünü tasarlarken "en başta ne yazalım, sonra aşağı ne ekleriz" diye düşünmeyeceğiz. Sayfanın tümünü uyum içinde olacak şekilde hazırlayacağız.

Fakat bir grup ziyaretçi var ki onlar sol ve üst tarafta ne olduğuna inanılmaz önem veriyorlar. Kim mi bunlar? Arama sitelerinin robotları! Bulunan siteler sonuç sayfasında dizilirken sayfanın baş kısmında anahtar kelimenin yer alıp almaması sıralamayı etkiliyor.

Dümdüz, tek kolon olarak hazırlanmış bir sayfada arama motoru dümdüz aşağı doğru hareket ediyor. Birçok robot ilk 250 kelimeyi okuyup sayfayı ona göre yorumluyor, bu da aklınızda bulunsun.

Eğer artık pek kullanılmayan "frame"lerden yararlanıyorsanız bunun hem artı hem de eksileri var. Her frame ayrı bir sayfa barındırdığından robotlar bunları başarıyla kategorilendirecektir. Fakat size yönlendirdiği ziyaretçi doğrudan tek bir frame'in içine gireceğinden örneğin menü frame'i ekranda görüntülenmeyecektir.

Bir örnek vermak gerekirse, çeşitli konularda arama yapıp sonuçlar arasında bu siteyi bulanlar, "Özgeçmişi" ve "Cihan'a Erişim" gibi açıklamalar buluyorlar. Çünkü arama motorları sayfadaki tablonun sol kolonundan yani yandaki menüden okumaya başlıyorlar. Ve bazıları da bunu sayfanın içeriğini tanıtmak için yeterli bir bilgi olarak kabul ediyor.

İlk Paragraf
Diğer medyalarla karşılaştırınca bir İnternet kullanıcısının okuma isteğinin kat be kat daha az olduğunu göz önünde bulundurun. Onlarca satır yazı okumak istemeyen ziyaretçiye hemen en başta iyi bir paragraf hazırlayın. Metnin devamında daha detaylı bahsettiğiniz her konudan daha en başta söz edin ki okumasının faydalı olup olmayacağına ziyaretçi karar versin.

Özellikle Türk web sitelerinde çok karşılaşılan bir sorun olan tarz, daha ilk sayfadan "hikaye" anlatmaya başlamak. Bir ilçenin sitesinde "Turistik ilçemiz ilk olarak 1872'de..." diye başlayan ve ağırdan alan bir metnin ziyaretçinin ilgisini neden çekeceğini pek de düşünmüyorlar.

İlk paragrafın, yazının devamının okunabilirliğini arttırma amacı dışında belki de birincil önemi "ilk izlenim" kuralı gereği kullanıcının siteden memnun kalmasını sağlamak. Kısa bir metnin ziyaretçiyi nasıl vuracağını bir süre sonra ele alacağız ama tasarım aşamasında ilk paragrafı birkaç kere yazmanız, kelimeler ekleyip çıkarmanız ve gerçekten de ziyaretçiyi ikna etmeniz gerektiğini unutmadan sayfaya başlayın. İnternetçilerin pek de uzun okumayı sevmemesinin nedeni belki de başarılı özet metinlerle karşılaşmamalarıdır.

Bir İnternet kullanıcısı olarak siz de ne kadar az siteden etkilendiğinizi düşünün, basit görünse de belki üstüne sayfalarca yazı yazılabilecek bir konu olan "metnin ziyeretçiyi etkileyememesi" sorununun çözümü aslında çok basit:

Azıcık düşünür, hemen şimdi bir kaç yeni siteye giderseniz fark edeceksiniz ki bunların çoğu ziyaretçi odaklı değil kendine yani siteye odaklı bir giriş sayfası yapıyorlar. Bu konuda başarılı olmak sanıldığı kadar kolay değil ama "Sitemiz beş yüzüncü sayfasına ulaştı, futbol maçlarının yorumu da en hızlı genişleyen bölümümüz" gibi öne çıkartılan mesajın ziyaretçiye pek de bir şey ifade etmediğini anlamak, belki de İnternet'te başarılı olmak için atlanması gerekilen başlıca basamaklardan.

Konuları Öne Çıkarın
Her web sayfasında bir konuya yoğunlaşmak en iyi çözümdür. İnternet kullanıcılarının birçok ayrı konudan bahseden gazete sayfası benzeri web sayfaları yerine bir konuda detaylı bilgi veren kaynaklara yöneldiklerini biliyoruz. Konu bütünlüğü olmayan bir sayfa tasarım kurallarına göre başarılı sayılmayacaktır.

Tasarımdan da öte, bunun asıl artısı aynı konuyu içeren yüzlerce sitenin dizildiği arama sonuçlarında yükseklerde yer almaktır. Bu satırların yazarının kişisel sitesine yönelen trafiğin %80'inin Google ve diğer arama sitelerinden kaynaklandığı belirtirsem sanırım arama motorlarının yararı daha iyi anlaşılacaktır. Çünkü arama motorları aranan kelimenin sayfa içinde ne kadar tekrarlandığını dikkate alır.

Öncelikle sayfanın ana konusunu, amacını belirleyin. Seçtiğiniz konuyu sadece yazı içinde işlemekle kalmayın. Başlıkta, sayfanın <meta> etiketlerinde, resim alt bilgilerinde tekrar tekrar vurgulayın. Odaklandığınız konu, ziyaretçi çekmeyi beklediğiniz konudur.

Sayfa sadece bir konuya odaklanmak zorunda değildir, içinde farklı şeylerden bahsedilecektir. Ama her sayfada farklı konulardan en az birinin öne çıkarılması yerinde olur. Örneğin futboldan bahseidyorsanız tabii ki ünlü futbolculara, istatistiklere yer verebilirsiniz. Ama <title> etiketiyle belirlenen pencere başlığında, <meta> etiketlerinde, sayfa içindeki başlıkta, resimlerin <alt> etiketiyle tanımlanan açıklamalarında ve tabii metnin içinde futbol kelimesini kullanın.

Daha çok kişi çekmek için her şeyi deneyen birisi sayfada olanları tanımlayan ve detaylı şekilde anlattığımız <meta> etiketlerinden birinin içine "futbol, hakan şükür" yazmakla kalmadı bir de "seks" kelimesini ekledi. Ama maalesef seks kelimesini arayan bir kişinin bile sitesine girmesi imkansıza yakın çünkü milyonlarca başka seks sitesi sayfalarında bin kez bu kelimeye yer verdiklerinden aramada en üstte yer alacaklardır.

Buradan çıkarılacak ders de eğer biraz basketbol severi de futbol sitenize çekmek istiyorsanız çok derin bilgiler içermese mutlaka ayrı bir basketbol sayfası hazırlamanız ve bu sayede ziyaretçi çekmeye çalışmanız gerektiği.

Panayır Müşterisi Kaldı mı?
İnternet'in sunduğu kısıtlı çoklu ortam olanakları yüzünden insanlar olabildiğince albenili siteler yapmaya yönelirler. Bir zamanlar aşırı hareketli, animasyonlu resimleri, kayan yazıları olan siteler oldukça fazlaydı. Hatta tasarımını yaptığım site sahiplerinin, "Şuradan da şu parlasa" gibi önerileri sonucu uzun uzun tartışıyorduk. Hala bu sitelerden bolca var, hatta İnternet'in grafik ortamını tanımayan ve ilk kez site yapan Türk gençlerinin bir kısmı da bu yoldan başarıyla ilerliyor(!).

Tabii ki sitenin amacı ve hedef kitlesine göre değişik görsel öğeler kullanılabilir. Ama eğer grafik eğitimi almış ya da kendinizi çok iyi eğitmiş değilseniz büyük olasılıkla pek de başarılı makyaj yapamayan küçük kızların durumuna düşmüşsünüzdür. Günümüzde Flash, vb. birçok hareketli görüntü aracı ve bunları müthiş başarıyla kullananlar varken sizin sitenizin gülünç duruma düşmemesine dikkat etmeli, hatta ciddi amaçlarınız varsa grafikerlerden profesyonel destek almalısınız.

Günümüzde sade siteler yerinde kullandıkları resimler ve uyumlu bir renk tablosuyla ziyaretçinin beğenisini kazanabiliyorlar. Özellikle son dönemde ilgi çeken minimalist yaklaşımlı sayfalar da birçok tasarımcının ders alması gereken kalitede.

Birçok hareketli resmin, değişik tonlarda onlarca rengin, hatta arka plan üzerinde belli olmayan tonlarla yazılmış metinlerin kullanıcının konsentrasyonu bozması bir yana sitenizin hatta sayfanızın genelinde de birbirine uyumlu öğeler seçmelisiniz.

İşe yeni başlayanlar yaptıkları ya da başka sitelerden görüp başarıyla uyguladıkları görüntülerin ardına bir de kendi zevklerine uygun farklı renk, büyüklükte öğeler ekleyince sitenin güzel bölümlerine de yazık olmuş oluyor.

Türk Telekom'un ana sayfası şaşırtmaya devam ediyor, böylesine ciddi bir site de ziyaretçi sayacı olması da sadece komik...
Mükemmel Site Yönetimi dosyasının ilk bölümünde olduğu gibi Telekom'un sitesinden örneklere devam edersek, üst tarafını eleştirdiğimiz sayfanın alt kısmında menüye uyumsuz yazı tipleri ve sayaç göze batıyor. Telekom'a uygun bir genel görünümde hareketli bir telefon resminin olması da tüm armoniyi bozuyor.

Bu sayfaki Türk Telekom'un web sitesi de buna bir örnek. Giriş sayfasındaki mavi tonlara hakim menünün renk, büyüklük, animasyon olarak son derece hoş olduğunu görüyoruz. Fakat sayfanın en altında bir sayacın olması oldukça şaşırtıcı. Sanki Türkiye'nin telekomünikasyon tekeli şirketi değil de çektiği ziyaretçi miktarıyla gurur duyan amatör bir siteymiş gibi verilmiş bu sayının amacını anlamak zor.

"Başarılı Tasarımın Bilinmeyen Öğeleri" Bölümü Devam Ediyor:
» Resim, Metin, Boşluk Oranı, Site İçi Dolaşım, Başlıklar ve Vurucu Bir Metin, Yazı Tipleri »

 
 


- Diğer web tasarım konularının listesi burada...

- "Mükemmel Site Yönetimi" dosyası, öneri ve ipuçlarıyla dolu bir bölüm daha içeriyor. Kısa süre içinde onu da burada bulacaksınız.