Tüketiciği Elektroniğinde İki Hızlı Segment
Öte yandan yine özellikle son 1-2 yılda, benim Türkiye’nin de dikkatini çekmek için başından beri gelişmeleri aktardığım 100 dolara “her çocuğa bir laptop” girişiminden ilham alan bilgisayar üreticileri de “netbook” ya da “nettop” kategorisi olarak adlandırılan küçük, piyasadaki dizüstü bilgisayarlara göre daha yavaş, CD/DVD sürücüsü olmayan ama tam bir bilgisayar kullanımı tecrübesi yaratan ürünleri piyasaya sürmeye başladılar. Ve bugün tüm bilgisayar satışları içinde en hızlı büyümeyi bu küçük bilgisayarlar elde ediyorlar, öyle ki gittikçe daha fazla üretici netbook pazarına girmeye başladı. 2009 yılında 30 milyon netbook, yani küçük dizüstü bilgisayar satılması bekleniyor.

Bilişim teknolojileri alanında tüketici pazarında son yılların en büyük bu iki trendi de pek çok taşı yerinden oynattı. Netbook gibi fiyatın çok önemli bir parametre olduğu bir pazarda büyük yerleşik oyuncular düşük kar marjları nedeniyle çekimser kalmışlardı. Hatta her çocuğa bir laptop kampanyasına da destek vermeyen Wintel platformunun iki temel taşı Microsoft (Windows) ve Intel, pek çok kişi ve kurum gibi, böylesi bir ürünün başarılı olma şansı üzerine pek olumlu tahmin ve beklentilerde bulunmadılar. Zaten netbook konseptinin çıkış noktasında böylesine hafif, taşınabilir, ucuz cihazlarda Windows yerine ücretsiz işletim sistemi Linux varyantlarının olması idi.

PC’ciler Akıllı Telefona, Telefoncular Küçük Dizüstü Pazarına Göz Dikiyor

Ama bugün baktığımızda küçük dizüstü pazarında ciddi bir Windows ağırlığı görüyoruz. Tüketicilerin alışkanlıkları, yeni netbookların daha güçlü donanımlarla gelmesi ve Microsoft’un bu segmente yaklaşımı (yani lisans başına $20 seviyelerine inmesi) sonucu 2008’in ilk yarısında bu alanda %10 payı olan Microsoft Windows 2009 ilkbaharında %95’in üstüne çıktı. Wintel platformunun diğer temel taşı Intel ise Atom işlemcileri ile bu pazarı tatmin etmeye yöneldi ve %80′lik pazar payı ile şimdilik başarılı da oldu. Fakat masaüstü ve sunucu uygulamalarımızda AMD’nin önünde giden büyük işlemci gücü Intel’in düşük voltajda, verimli, enerji tasarruflu yeni bir aile ile başarılı olması gerekiyor.

Çünkü son haftalarda daha çok cep telefonu işlemci üreticisinin, bir örneği Qualcomm, netbook pazarına göz diktiği, Intel’in ürünlerinden daha verimli teklifler sunabilmek için çalışmalarını hızlandırdığı yönünde haberler geliyor, hatta 1-2 satınalma ve birleşme de gündemde. Bir yanda da Asus gibi cep telefonu üretimine giren PC üreticilerinin arasına Acer’ın da katıldığını görüyoruz. Acer’ın bir de Google’ın cep telefonu işletim sistemi Android’in farklı bir sürümüyle netbook hazırladığını da hatırlatmadan geçemeyeceğim. Lafın kısası hızla büyüyen akıllı telefon ve mini dizüstü pazarları karşı taraftan rakipleri de çekerek daha büyük, daha fazla oyunculu bir pazar oluşmasına neden oluyor.

Tabii bu da yeni birliktelikler, yeni taktikler, yeni pazarlama yöntemlerini getiriyor. Batı ülkelerinde netbook satışlarının artmasının ardında yatan temel faktörlerden biri gerçekten de daha fazla yerde, daha kolay bilgi işlem gücüne kavuşmak, daha fazla yerden İnternet’e girerek cep telefonu ile yapılmayanları yapmak. Gelişmekte olan ülkelerde ise netbook satışlarının artmasının temel nedeni avantajlı fiyatları ile hala kendi bilgisayarı olmayan geniş kitleye bir fırsat sunması ve yoğun üç boyutlu görsel işlem gücü gerektiren oyunları oynama yaşına gelmemiş ya da bunlarla ilgilenmeyen genç aile bireylerini bilgisayarla tanıştırma imkanı vermesi.

Batı’daki durum, özellikle cep telefonu penetrasyon oranlarının %100′lerde dolaştığı ülkelerde şebeke operatörlerine de yeni bir büyüme kapısı açıyor. Biz 3. Nesil İnternet erişimine hazırlanırken 4. Nesil şebekelerinin de dünyada yaygınlaşması ile artan veri iletişim kapasitesine daha fazla abone çekebilmek için Netbook kampanyaları düzenleyen operatör sayısı artıyor. İndirimle 100-150 ABD Doları gibi fiyatlara satılan ama 24 aylık İnternet aboneliği, yani ücretli paket aboneliği şartı getiren kampanyaları ilerde Türkiye dahil gelişmekte olan ülkelerde sık sık görebiliriz. Şu anda Turkcell’in iki yıllık İnternet bağlantı kontratıyla birlikte sattığı bir HP Compaq kampanyası var, öte yandan Türk Telekom‘un bu aralar başladığı çok seçenekli Netbook kampanyası ise böyle bir kampanya değil, çoğunluğuna sahip olduğu Avea‘nın şebekesinden İnternet erişimini sürekli kılmaya yönelik bir yönelim taşımıyor.

Tabii bu tip birliktelikler arttıkça satış, dağıtım kanalları da değişiyor, ürün konumlandırması, tüketicinin ürün mü, hizmet mi, ürün artı hizmet mi alacağını etkilemeye ve yönlendirmeye yönelik çabalar de gündeme geliyor, Blackberry satışlarının önemli çoğunluğunun operatörler üstünden olması, iPhone’un ise sadece bu şekilde yola devam etmekten vazgeçmesi önemli örnekler.

Ceptel ile Netbook Arası Bir Ürün Bu Sefer Tutar mı

Bir diğer yandan da yeni bir ürün kategorisi daha tanımlamak isteyenler var. Akıllı telefonlar ile mini dizüstü bilgisayar pazarı oyuncuları karşı pazara yönelik hamleler yaparken bir de 8-9 santimetre ekranlı telefonlar ile 20-25 sm ekranlı netbooklar arasında da ara boyda cihazlara ihtiyaç olduğunu düşünenler var. Aslında geçmişte de bu boyutta PDA (kişisel dijitan asistan/ajanda) denemeleri olmuştu, örneğin Apple’ın Newton’ı bugünkü iPhone’dan oldukça büyüktü. Bugünlerde de ceptel pazarının önemli çip üreticisi Qualcomm ve Motorola’dan ayrıştırılarak kurulan Freescale böyle bir kategori yaratmaya çalışıyor. Qualcomm “Smartbook” adını verdiği bu ürün kategorisi için bir de web sitesi kurdu: HelloSmartBook.com (Smartbook adlı Alman bilgisayar markasıyla bir bağlantısı yok) Smartbook, smartphone ile notebook’un bir araya gelmesinden çıkmış da olsa güzel bir isim fakat yeni bir kategori yaratmak tabii iki kelimeyi birleştirmek kadar kolay değil.

Apple’ın kişisel sayısal ajanda denemelerinden biri de büyük Apple Newton idi. iPhone ile yanyana…

Örneğin Apple’ın büyük ticari başarılarının yeni bir kategori yaratmaktan ziyade MP3 çalar piyasasına kullanımı çok kolay bir ürün getirmek, bunu iTunes hizmeti ile desteklemek ve ucuza, yasal müziği sağlamak olduğunu; ya da cep telefonu pazarına gelişmiş büyük boy dokunmatik ekran ile girmek olduğunu düşündüğümüzde, ve Newton ile hayal kırıklığı yaşadığını hatırladığımızda smartbook işinin zorluğunu görüyoruz.

Hem de cep telefonundan büyük, dolayısıyla erkeklerin cebe sokamayacağı, hanımların küçük çantalarına sığdıramayacağı ve bir A4 kağıdının da neredeyse yarısı kadar olduğundan çok da kolay taşınamayabilecek oluşu da böyle bir ara ürünün işini zorlaştırıyor. Ama temkinli olmamda yarar var: Belki de önümüzdeki 3-4 yılda gerçekten büyük cepleri olan pantolonlar moda olabilir!

Bir de işin performans boyutu var. Netbook ya da nettop kullananlar cihazlarının bir dizüstü bilgisayara göre ne kadar yavaş kalabildiğini gördüğünde hayal kırıklığına uğruyorlar, çünkü referansları bir bilgisayar. Smartbook ya da adı ne olursa olsun böylesi küçük bilgi işlem cihazlarının da bilgisayarlarla karşılaştırılması halinde tüketiciyi mutsuz etme ihtimali düşünüldüğünde bir dezavantajdan bahsetmiş oluyoruz. Ama tabii smartbook benzeri cihazlar deneyen tüm şirketler de bunun farkında ve haklı olarak ürünlerinin gelişmiş bir cep telefonu gibi algılanmasını sağlamaya, hatta sonbahar-kış aylarında ilk ürünlerinin teknoloji marketlerde dizüstü bilgisayarlardan ziyade cep telefonlarının yanındaki raflarda olmasını garantiye almaya çalışıyorlar. Eğer algılama bu yönde olursa kuşkusuz bir avantaj elde edilecek.

Bir diğer olumlu nokta olarak ise içerik üreten, günce yazan, çektiği fotoğrafı Flickr‘da, Facebook‘ta paylaşanlar arttıkça büyük cihazların gücünü bir süre daha koruyacağını düşünüyorum. Çünkü bugün İnternet olsun, video ya da müzik olsun, içeriği küçük cihazlarda tüketmeye eğilimimiz gittikçe artıyor, ama içerik üretme ya da paylaşmaya gelince bilgisayarımızdan faydalanmayı tercih ediyoruz. Bu da smartbook, ya da büyük boy akıllı telefonların ilgi çekmesine katkıda bulunabilir.

Yeni bir kategori yaratmak için şimdiden Qualcomm ve Freescale’in ciddi pazarlama harcamaları yaptığı da biliniyor. Pazarlama gurusu Philip Kotler tüketici elektroniğinde böyle bir çabanın birkaç yüz milyon dolarlık harcamaya denk geldiği tahmininde bulunuyor. Ama eğer böyle bir ürünün başarılı olma vakti, netbook ve akıllı cep telefonlarının da desteğiyle, sonunda geldiyse on milyonlarca birimlik satış potansiyelinden bahsediyoruz.

Gelecek ise Bambaşka Bir Gelecek…

Tabii bu çabalar, gelişen akıllı telefon ve küçük dizüstü pazarı önümüzdeki birkaç yılın, yani kısa vadenin konusu. Uzun vadede olabilecekleri ise bir başka yazıda irdelemek lazım. Örneğin geçen yıl İnternet’te denk gelmiş olabileceğiniz Nokia’nın nanoteknolojiden faydalanan konsept telefon idealleri oldukça radikal bir değişiklik olabilir. Benim uzun vadeli tahminlerimde ise kuvvetli bir işlem gücüne sahip bir ana birim, örneğin saat olarak kolumuzda iken, kablosuz bağlantı ile katlanabilir ya da yuvarlanabilir ince bir dijital ekrandan ya da gözlükten çevre birimi olarak yararlanacağımız yönünde.

Sayısal ortama geçiş hızını korurken sormak abes kaçıyor ama sürekli İnternet’e bağlı olmalı mıyız? Yolda işe giderken elimizdeki cihazla sosyalleşme eğilimimiz gittikçe kuvvetlenecek, farkında olmadan aynı otobüs, tren, metro, metrobüste üç sıra arkamızdaki biriyle sayısal ortamda mesajlaşmaya devam edecek miyiz? Boynumuz eğik cep telefonuna baka baka giden, karşıdan gelenle çarpışan bir toplum olacak mıyız, yoksa yirmi yıl sonra artık bu bağlı olma durumunu hazmetmiş ve dışarda iken dışarıya bakan bireyler olabilecek miyiz… Ne dersiniz? Ümit ediyorum 2030′da yine yazmaya devam ederim ve bir durum değerlendirmesi yaparız!

Bugün evine ADSL İnternet bağlatanlar bir ADSL modem alıyorlar, ama eğer dizüstü bilgisayar kullanıyorlarsa genellikle kablosuz modem tercih ediyorlar. Her ne kadar wireless modemler ucuzlasa da ortalama bir modem 100 YTL’nin üstünde. Bazen de evde wireless modem olup wireless ağ bağlantı yeteneği olmayan bilgisayar ve dizüstülere 50-100 YTL’lik USB wi-fi parçalar takmak istiyoruz.

ADSL değil de Kablonet kullanıcısıysanız wi-fi modemler daha da pahalı kullanım sunuyor. Ama bir süredir evinizdeki elektrik şebekesi üzerinden bilgisayarları, modemleri, her türlü ethernet ağ cihazını birbirine bağlamanız mümkün. Günce yazılarımda asla bir markanın, üstü kapalı şekilde bile, reklamını yapmak, tüketiciyi yönlendirmek istemem, aynı eleştirilerimde gereksiz durumlarda marka vermek istemediğim gibi. Ama ben söz konusu cihazlara sadece Philips’de rasgeldiğimden tek bir markayı sizlerle paylaşmak zorundayım. Philips’in elektrik hattı ethernet adaptörlerine de sadece Teknosa’da denk geldim. Ürünler yaklaşık 20 ve 60 YTL. 20 YTL’lik modeli aldım ve yaklaşık 10 gündür sorunsuz şekilde kullanıyorum.

Ürün kutusundan iki adet standart ethernet kablosu, yazılım, yardım, güvenlik CD’si ve tabii iki adet adaptör çıkıyor. Ethernet kablolarından birini alıp adaptörlerden birine takıyorsunuz, ağ kablosunun boşta kalan tarafını da bilgisiyarınızın bildiğiniz, standart ağ girişine takıyorsunuz. İkinci adaptöre de aynı şekilde ağ kablosu takıp ağ kablosunun diğer tarafını modeme takıyorsunuz. Şimdi bu adaptörlerden birini bilgisayarınıza en yakın prize, diğerini de ev, iş yeri, balkon, kısacası istediğiniz yere koyduğunuz modemin en yakınındaki prize yerleştiriyorsunuz.

Hiçbir ayar yapmadan bilgisayar açılır açılmaz İnternet’e bağlanabiliyorsunuz. Böylece “kablosuz modemimin sinyal gücü arka odaya ulaşmıyor”, “kablosuz modemim sayesinde acaba komşularım İnternet bağlantıma izinsiz girebilir mi”, “kablosuz modemin telsiz yayını sağlığa zararlı mı”, “kablosuz modemler indirime girdi, 100 YTL vermeye değer mi” gibisinden düşüncelere kafa yormadan rahatça bilgisayarınızla istediğiniz odadan İnternet’e girebiliyorsunuz. İstediğiniz sayıda adaptör alarak istediğiniz kadar odada istediğiniz sayıda bilgisayarı ağa dahil edebiliyorsunuz. Bu cihazları sadece İnternet için değil, iki bilgisayar arasında dosya transferi yapmak, kablo çekemediğiniz salondaki printer’a bağlanmak için de kullanabilirsiniz. Ya da bir “hub” kullanarak ağı çok daha büyütmeniz mümkün. Nasıl kullanacağınız size kalmış, ama az sayıda cihaz olan evler için çok uygun bir çözüm gibi görünüyor.

• cihansalim.net/blog yazılarını, yorumları olmadan takip etmek için RSS adresi:
   http://www.cihansalim.net/blog/feed

•  Yazıları RSS okuyucudan takip etmek yerine e-posta abonesi olmak için buraya tıklayın. Açılan pencerede yeni yazıları almak istediğiniz e-posta adresinizi ilk kutuya, orta kısımdaki harfleri de ikinci kutuya yazın. Daha sonra gönderilen doğrulama e-postasını açıp içindeki bağlantıya tıklamanız yeterli olacaktır.

• Sadece yazılara yapılan yorumları takip edip tartışmalardan geri kalmamak için RSS adresi:
   http://www.cihansalim.net/blog/comments/feed

• Ayrıca isterseniz sadece ilgilendiğiniz bir tek yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz. Bu durumda elinizle o yazının adresinin sonuna /feed kelimesini ekleyerek yeni adres oluşturup kullanmalısınız. Örneğin, cihansalim.net/blog/2007/askerlik-uzerine/#comments gibi bir adrestesiniz ve o yazının altındaki yorumları takip etmek istiyorsunuz, bu durumda adresi elinizle şu şekile getirin ve RSS okuyucunuza ekleyin: www.cihansalim.net/blog/2007/askerlik-uzerine/feed

RSS Nedir?

Geçen yıl Anafikir.com’da Selim Yörük’ün başlattığı ve bazı blogların takip ettiği RSS Nedir yazı furyasına ancak katılma fırsatım oldu, lafın kısası bu yazı dışında da pek çok RSS bilgi kaynağı bulabilirsiniz.

Bugün pek çok web sitesinde özellikle şekli veya daha az kullanılan , gibi logo ve görseller, “RSS Abonesi Ol” gibi bağlantılarla karşılaşıyoruz. Bu bağlantıları kullanarak “RSS” yayınlarından faydalanmak aynı web sayfasına geri dönmeden o sayfadaki güncellemelerden haberdar olmanızı sağlar.

Really Simple Syndication, Rich Site Summary gibi anlamı çok da önemli olmayan İngilizce bir kısaltma olan RSS’i bir nevi yayıncılık kodlama yöntemi olarak düşünebilirsiniz. İşin teknik tarafı hiç önemli değil, faydası ise RSS destekli web sayfalarında yazılanların Internet Explorer, Firefox gibi tarayıcılar dışında da sorgulanabilmesi, aşağıda anlattığım program ve yöntemlerle haberlerin, yeniliklerin ayağınıza gelmesini sağlaması…

İngilizce’de RSS Feed şeklinde adlandırılan bu yayınlar Microsoft Türkiye tarafından “Özet Akışı” olarak Internet Explorer’da, Mozilla çevirmenleri tarafındansa “Canlı Yer İmi” olarak Firefox’da Türkçe olarak kullanılmaktadır. Ben ise şu anda “RSS beslemesi” demeyi tercih ediyorum, zamanla bir Türkçe karşılığın oturacağını ümit ederekten…

RSS’den Takip Etmenin Avantajı Ne?

Sadece 1-2 sitenin yazılarını RSS özetlerinden takip etmek, o siteleri bizzat ziyaret etmeye göre çok kazanç sağlamayabilir. Ama 3-5 siteyi bile RSS ile takip etseniz, o siteleri sık sık ziyaret etmenize hiç gerek kalmaz, belki tatil nedeniyle 15 gündür yazı yayınlanmayan bir güncenin sürekli kapısını çalmazsınız.

Ayrıca bir haber, yazı çıktığında, RSS okuyucunuz açıksa, anında bu yazıdan haberdar olarak ciddi vakit kazancı sağlarsınız. Özellikle iş dünyasında, ekonomi ve belli sektörlerle ilgili yerli yabancı bazı yayınların RSS özetlerini takip etmek büyük avantaj sağlamaktadır. Hatta çok geniş ve alt kategorileri olan haber sitelerinin her seferinde önce anasayfa sonra da o kategorisini ziyarete gerek kalmaz, sadece istediğiniz konunun RSS özetini takip edebilirsiniz.

Lafın kısası, sevdiğiniz sitelerde yeni bir yemek tarifi, yeni bir ekonomi haberi, yeni bir teknolojik ürün tanıtımı olup olmadığını görmek için o siteyi belli aralıklarla ziyaret etme dönemi geride kaldı. Zamanınız kıymetliyse RSS hizmetinizde.

RSS Okuyucular: Hangi Programlar ve Hizmetlerle RSS Okunur?

Peki yukarda iddia ettiğim gibi, siz o sayfayı ziyaret etmeden güncellemeler nasıl size geliyor? RSS okuyucu bir programdan kullanmanız şartıyla. Bugün RSS beslemelerini okumak için o kadar çok seçeneğiniz var ki:

- Mevcut Internet tarayıcınız, yani örneğin Internet Explorer 7 ve üstü, Mozilla Firefox 2 ve üstü tarayıcılar

- Bugün en çok tercih edilen araçlar olan, web üzerinde favori RSS adreslerinizi toplayıp sunan web tabanlı servisler; örneğin Bloglines, FeedBucket, Google Reader, NewsGator

- Windows Vista ve yeni nesil işletim sistemlerinin kendi RSS takip yetenekleri ile. Örneğin Windows Vista Kenar Çubuğ

- e-posta okuduğunuz Microsoft Office Outlook, Mozilla Thunderbird gibi programla

- Bilgisayarınıza kuracağınız, gelişmiş özellikleri olan RSS okuma programları ile; örneğin FeedDemon, NewzCrawler, NewsGator, RSS Bandit ve pek çok diğeri..

- My Yahoo! gibi kendinize özel bir açılış sayfası hazırlatıp hava durumundan spor haberlerine istediğiniz gibi özelleştirebildiğiniz servisler de RSS özetleri eklemenizi sağlar

RSS Okuyucuya Nasıl RSS Eklenir

Yukardaki araçlardan hangisi seçtiğiniz hoşunuza giden bir web sitesinin RSS beslemesine abone olma yönteminizi değişecektir. Ama yine de işlem basittir, Explorer ya da Firefox değil diğer seçenekleri kullanıyorsanız, hoşunuza giden sitenin RSS adresini kopyalamanız gerekir.

Bunun için yukarda örnek verdiğim turuncu radyo dalgalı ikon, RSS, XML ikon veya logosundan hangisi varsa ona tıklarsınız, karşınıza bir sayfa gelir. Adres çubuğunda o sayfanın adresinin tümünü mavi yapıp sağ tıklar ve kopyala dersiniz. Okuyucu programda “Yeni RSS ekle” bağlantısına tıklar, sonra da açılan kutuya adresi yapıştırırsınız.

Lafın kısası, örneğin bu site hoşunuza gitti ise en başta hazır verdiğim www.cihansalim.net/blog/feed adresini kopyalar ve hedefe yapıştırırsınız.

Eğer Internet Explorer ya da Mozilla Firefox sayesinde RSS takibi yapmak istiyorsanız da işiniz kolay. IE’de araç çubuğunda RSS simgesi turuncuya dönüşüyorsa bu sitenin RSS yayını vardır. Önce ona tıklarsınız, gelen sayfada en üstte “Bu Özet Akışına Abone Ol” bağlantısına tıklayarak Sık Kullanılanlar’a eklersiniz. Firefox’da ise adres çubuğunun sonunda çıkan turuncu RSS ikonuna tıkladıktan sonra gelen sayfada “Hemen Abone Ol” düğmesine basarak yer imleriniz arasına bu RSS kaynağını da eklersiniz.

E-posta programınızı kullanmayı tercih ediyorsanız da işiniz zor değil. Microsoft Outlook’da soldaki klasör listesinde RSS Feeds klasörüne sağ tıklayıp “Add a New RSS Feed” / “Yeni RSS Özeti Ekle” seçeneğine tıklayıp gelen kutuya adresi yapıştırmanız yeterli.

Hangi yöntemle nasıl abone olacağınız hakkında detaylı bilgi içeren pek çok web sitesine arama yaparak ulaşabilirsiniz.

Peki Güncellemelerden Nasıl Haberdar Olacağım?

Eğer Web tabanlı bir çözüm, örneğin Google Reader kullanıyorsanız, arada bir Google Reader sayfasına girmelisiniz. Eğer e-posta programı ya da örnek verdiğim diğer RSS okuyucuları kullanıyorsanız, programı açınca zaten yeni yazılar otomatik olarak e-posta kutunuza bir süre sonra düşer.

Internet Explorer ya da Mozilla Firefox’dan faydalanıyorsanız IE’de Sık Kullanılanlar, MF’de Yer İmleri menüsü altında RSS bağlantılarınızın üstüne gelirsiniz. Yeni yazı varsa bu koyu şekilde gösterilir.

Şimdilik RSS destek belgemizi tamamlıyorum. Aslında çok basit kullanımı olan ve ciddi zaman kazancı sağlayan bu konuda verilecek detaylar da çok fazla ama başlangıç için bu kadarı yeterli diyebiliriz.

Bunları niye yazıyorum? Çünkü sattığı ürünün sorumluluğunu almaktan kaçınan, müşteriyi bir kere kazıklanabilecek tüketici olarak gören zihniyet ülkemizde çok güçlü. Böyle olumlu örnekleri görmek, hem iyi hem kötüleri teşhir etmek için bana ve benim gibi düşünenlere cesaret veriyor.

Ki Çizgi Elektronik’in de teknik destek konusunda daha önceki dönemlerde çok tepki çektiğini belirten tanıdıklarım var, hatta Asus almak istemesine rağmen Çizgi’ye güvenemediğini söyleyen sistem yöneticisi bir arkadaşım da. Ama sanırım Çizgi bu eleştirilerden dersini almış. Sadece hizmet ve süreçlerini mükemmelleştirmekle kalmamış, sosyal sorumluluk projeleri üstlenerek toplumla alışverişini çift yönlü kılmak için çalışmış.

Artık tüketiciye saygı duymak, sunulan ürün ve hizmeti sahiplenmek ve sorumluluğunu üstlenmek çok büyük önem taşıyor. Bilindiği gibi bir süredir “az arz çok talep” dünyasında değiliz. Aksine tüketim talebini fazlasıyla aşan üretim potansiyeli ve kapasitesi pek çok sektörde mevcut. Bu nedenle tüketici sadakatini elde etmek çok değerli. Tüketiciyle doğru ilişkiler kurmak o tüketicinin yaşam boyu firmaya getirisini arttırıyor, böylece rekabet gücünü yükseltiyor. Artık bu vizyonu paylaşmanın zamanı geldi de geçiyor. Siz tüketici haklarının, tüketiciye saygının neden önemli olduğundan hala emin değilseniz, buyrun beş yıl önce bir tüketici hakları sitesinin açılışı için rica ettiği, beni şaşırtacak kadar fazla ses getiren, ilgili yayınlarda birden fazla kez yer bulan eski bir yazıma göz atın: “Tüketici Hakları: Angarya Değil, Anahtar!”

Çizgi sayesinde bundan böyle olumsuz örneklerden bahsetmekten çekinmeyeceğim, maalesef malzeme çok…

Ülkemizde siyasete ve siyasetçiye güvenin azalmasında böyle demeçlerin rol oynadığı yadsınamaz bir gerçek. Maalesef siyasetçilerimiz bazen iyi niyetle ama bilgisizlikle, bazen de bilinçli ve siyasi çıkar uğruna yanlış yönlendirici ifadeler kullanıyorlar. Beyoğlu Belediye Başkanı Demircan da “daha az sağlıksız”, “daha sağlıklı” gibi göreceli kavramlar kullanarak kendini garantiye almayı bile tercih etmeden kendi kurdukları sistemin “sağlıklı”, diğerinin “sağlıksız” olduğunu belirtmiş.

Bu noktada bir önceki yazımın anahtar cümlelerini tekrar öne çıkararak bilimsel gerçekleri doğru anlamakla başlayalım. Öncelikle İngilizce’de “radyo” kelimesi ile kast edilen telsiz, kablosuz frekans sinyallerinin (RF), elektromanyetik alanların tek başına kanser ve diğer hastalık risklerini arttırdığına dair bir gözlem yok. Bu konuda hassas davranmaya dikkat eden Dünya Sağlık Örgütü’nün ilgili sayfasından da burada paylaştığım bilgiler hakkında detay alınabilir.

Öte yandan kablosuz İnternet ve kanser riski hakkındaki yazım, elektromanyetik alan ve RF sinyallerinin, kanser gibi hücre bozulması sorunlarını farklı kaynaklar nedeniyle yaşamaya başlamış olanların bu sorunlarını arttırdığı yönünde bazı çalışmalar olduğuna dikkat çekiyordu. Yani “kablosuz ağlar tek başına kanser faktörü” demiyordum.

Fakat medyada konunun sunuş tarzı ve benim web sitem gibi pek çok diğer kaynağın gelişigüzel okunması kablosuz İnternet ve cep telefonlarının büyük tehlikeler yarattığı izlenimini doğuruyor. Ama hiçbir kişi ve kurumun da insanları yanlış yönlendirmeye, gerçek dışı bir korku yaratmaya hakkı yok hele söz konusu olan sağlık ise. Henüz böyle bir riskin varlığı bu konuda söz sahibi kurumlar ve uzmanlar tarafından onaylanmış değilken “bu zararlı”, “bu tehlikeli” demek yanlış.

Beyoğlu’na geri dönersek, Sayın Demircan iyi niyetli olarak bu açıklamayı yaptıysa çevresindekiler ya da kendisi eksik bilgiyle konuşmuş demekle yetinip yanlışı düzeltiyoruz. Tahmin edilenin aksine, yüksek frekans daha zararlı değil. 100 MHz’deki radyo yayınları, 300-400 MHz’de TV yayınları, GSM 900 ve 1800 MHz’den daha düşük frekanstalar ve bu nedenle aynı maruz kalma seviyesinde insan vücudu cep telefonu baz istasyonlarından aldığı sinyallerin beş katına kadar fazlasını radyo ve TV yayınlarından alıyor. Ama bu sefer de “TV ve radyo daha zararlı” denmiş olunmuyor. Sadece maruz kalma ve sinyalden etkilenme konusunda doğru bilgi bu. Frekans seviyesi hakkında da pek çok yayın var ama az önce verdiğim Dünya Sağlık Örgütü ilgili sayfasında da buna kısaca değinildiğini hatırlatmak isterim. Bu durumda, Beyoğlu’nda eski kablosuz ağ yayını 5.8 GHz frekansında iken insan vücudu daha az sinyal soğuruyordu.

Lafın kısası, bu bir yandan eski, bir yandan yeni teknolojiler hakkında okuduğumuz bir haber, bir araştırma ile kesin karara, doğruya ulaştığımızı sanmamalıyız. O haber eksik veya yeteri kadar açık sunulmamış olabilir, ki benim bir önceki yazım da belki bu şekilde oldu, ya da Beyoğlu örneğinde olduğu gibi yanıltıcı ve bilimsel tabandan yoksun olabilir.

Türk bilişim pazarındaki büyümeye rağmen Türkçe ve Türkiye’ye özgü özellikleri olan cihaz sayısında bir artış olmaması düşündürücü. Sürekli büyümenin kalıcı büyümeye dönüşeceğine inanılan Türk ekonomisi on yıl içinde orta büyüklükteki Avrupa ülkelerinin bugünkü hacmine erişecek gibi görünüyor. Ama bugün yerelleştirme yapmadan satış yapamayacakları, yani yerel kanunların izin vermeyeceği ya da tüketicilerin ilgi göstermeyeceği ülkelere göre ürünlerini şekillendiren üreticilerin Türkiye’yi ve Türkçe’yi görmezden gelmesinin tek nedeni ekonomik büyüklük değil. Sanayi Bakanlığı’nın düzenlemeleri ve kanunları, diğer yönetmelikler Türkiye’de satılan ürünlerin özelliklerini eksik nitelendirirken biz kullanıcılar da ilk paragrafta dediğim gibi “bulduğumuzla yetiniyor”, hakkımızı istemiyoruz!

Bu konu hakkında çok kapsamlı ve çevreli yazmak mümkün ama yazan sayısı çok az. Konuya bir de bu açıdan değinmemin nedeni ise iş amaçlı kullanılan avuçiçi bilgisayarların Türkçe desteği vermemesinin daha da dikkat çekici oluşu. Yazışmalarınızı doğru Türkçe ile yapamamak, dökümanlarınızda Türkçe harf kullanamamak çalışmalarınız ve firmanızın profesyonel görünümüne, ticari aktivitelerine sekte vuracaktır. Önümüze gelen dökümanlarda, hangi dilde olursa olsun hatalar, yanlış, eksik yazımlar görünce şüpheyle yaklaşıyorsak kendi çalışmalarımızı da doğru sunabilmek için bu konuda hakkımızı aramamız, talebimizi iletmemiz gerekir. “Detayları tekrar tartışmak üzere” diyor, şimdilik bizzat cihaz üreticisi hp, Palm, I-Mate, yazılım üreticisi Microsoft gibi firmalarla temasa geçebileceğinizi hatırlatıyorum.

• Kablosuz bir modeminiz var, ama evde kablosuz alıcınız yoksa, modeme kabloyla bağlı bir bilgisayardan İnternet’e giriyorsanuz, modemin kablosuz yayınını kapatın
• Evde olmadığınız saatlerde, ya da evde İnternet’i kimsenin kullanmadığı saatlerde, tabii gece uyurken de, modeminizi kapatın
• Yemek yerken, TV seyrederken yarım ya da bir saatliğine de olsa modeminizi kapatın
• Hatta bunları komşunuza da öğretin, tembihleyin ki onun kablosuz ağı sizi olabildiğine az etkilesin
• Evde küçük çocuklar varsa bu önlemleri uygulamaya daha da fazla önem gösterin

Kablosuz modemin olumsuzluklarına değindik, bu teknolojiyi gereksiz yere olabildiğince az kullanın dedik. Ama hayatınızdan çıkaramayacaksanız, hatta yeni bir kablosuz modem alacaksanız, bu aralar arkadaşlarımın ayarlarını yapmak için çok modem deneme fırsatı bulmuş biri olarak bir modem önerisi yapabilirim. Piyasadaki en ucuz kablosuz modemlerden Datron’un RTA1030W modeli fiyatından beklenmeyek özelliklere sahip. 1 ethernet de 1 USB girişi olan kablosuz modemin yayın alanının aynı yerde denediğim bir diğer ünlü markanın modelinden daha da iyi olduğunu bizzat tecrübe ettim. Ayrıca acemi ve ayarları bilmeyen kullanıcılar için, piyasada en kolay kurulabilecek, sadece şifre ve kullanıcı adı yazdığım, diğer ayarları kendisi yapan bu modem, bazı bilişim ürünlerinin ucuzunun da ne kadar yeterli ve üstün başarılı olabildiğini kanıtlama imkanı sunduğu için burada övgü almayı hak ediyor. Açma kapatma düğmesini erişilmesi zor bir yere koymadığı için de, kullanmadığınız anlarda kolayca kapatabilirsiniz…

İlgili yazılar:

• Beyoğlu’nda Kablosuz İnternet ve Sağlık Riski
• Mangal Mevsiminde Kanser Riskini Azaltmak için…

Peki hangi flash bellek ve kart ürünlerini kullanmak mümkün? Günlük sistem kullanımında, bellekteki bilgiler sıralı okunmadığı ve rasgele erişim yapıldığı için sıralı okumada çok hızlı olan çoğu USB bellekler Ready Boost ile kullanılamayabiliyor. 133X gibi etiketlerle hızı vurgulanan cihazlardansa rasgele okumada başarılı cihazlar tercih edilmeli. Maalesef bu bilgi çoğu ürün kutusunda yer almıyor.4K’lık rasgele okumada saniyede 2,5 MB; 512K rasgele yazmada saniyede 1,75 MB hız sağlayabilen cihazların Ready Boost ile kullanılabileceği bugün pek çok kaynakta yer alan teknik bilgiler. Fakat Microsoft ya doğrudan böyle bir ölçümle takılan flash cihazı test etmiyor ya da performans alt seviyesini düşürdü. Çünkü yazma konusunda çok daha yavaş USB bellekler de Ready Boost ile kullanılabiliyor.

Bir flash ürünü kullanabilmek için cihazın en az 256 MB en fazla 4 GB boyutta olması lazım. 4 GB sınırı, geriye uyumlu çalışabilmek için FAT32 desteğinin devam ediyor oluşundan kaynaklanıyor. Önerilen ise bilgisayardaki RAM belleğinizin 2 ila 2,5 katından fazlasını Ready Boost’a ayırmamak. Hatta en uyumlu durum, RAM bellek ile flash bellekte Ready Boost için ayrılan alanın eşit olması olarak belirleniyor, örneğin 1 GB RAM belleğe 1 GB Ready Boost’a ayrılmış flash sürücü gibi.

Ready Boost’un, UNIX’de olduğu gibi sadece sabit diskteki sanal bellek (swap) dosyasını flash belleğe taşımaktan ibaret olmadığı söylenebilir. Çünkü sıralı okumada sabit diskler, rasgele okumada ise flash ürünler diğerinden kat kat daha hızlı. Sık sık küçük dosyalara başvurulan durumlarda Ready Boost’un faydası daha rahat görülürken, çok büyük ve az sayıdaki dosya ile çalışıldığında tabii ki sabit disk tercih edileceğinden etki yok denecek kadar sınırlı kalıyor. Yani 2 GB RAM belleği olan ve az sayıda uygulamayı aynı anda kullanan bir kullanıcı Ready Boost’tan pek fayda görmeyecektir. Öte yandan çok sayıda Windows bileşeni ve farklı programlarla aynı anda çalışan, az bellekli bir sistemde performans artışı fark edilebiliyor.

Aynı anda sadece bir flash cihaz bu şekilde kullanılabiliyor, şu ana kadarki denemelerim cihazın birden çıkarılması durumunda Windows’un çökmediğini doğruladı. Ama okuduğum ve anladığım kadarıyla sadece flash bellek üzerine yazılan veri bulunmuyor, veriler, sistemin yüküne göre sabit diskte kendi yerinde ya da sanal bellekte de bir kopyayla yer alıyor. Bu durumda da Ready Boost’u, RAM bellek artışı ya da sanal belleğin yükselmesi şeklinde birebir kalıba oturtup tanımlamak yanlış oluyor.

Mevcut MP3 çalarlar ve tabii ki çoğu flash ürün Ready Boost ile kullanılamıyor. Gerek üreticiler tarafında, gerekse de orta vadede Microsoft tarafından bu konuda gelişmeler olacak. Bu özellikle kullanılabilecek rasgele okuma/yazma hızına sahip cihazlar çoğalmaya başladı ama bu yazının yazıldığı hafta, Türkiye pazarında Ready Boost uyumlu USB bellek olarak sadece A-Data PD7 ve PD14 bulabildim, bir Kingston modeli (ReadyFlash) de bir bilgisayar perakende zincirinde bir ürünün yanında promosyon olarak veriliyor, satılmıyordu. Zamanla Türkiye’de de ürünlerin sayısı artacaktır ama şu anda çok az sayıda seçenek olması sanırım fiyata yansıdı ve A-Data ürünlerine son hafta içinde yaklaşık %50 zam yapıldı.

Bunlar bir yana, gerçekten de ciddi bir performans artışı yaşayacak mısınız? Bu konuda kendi tecrübelerimi zamanla burada paylaşacağım. Ama 512 MB RAM belleği olan bir bilgisayarda Ready Boost’un önemli kazanç verdiği en olumsuz sonuçlar sınan sitelerde bile kabul ediliyor. Tabii burada belki asıl sorulması gereken, 512 MB RAM’i olan makinaya Vista kurulur mu? Bence kurulmamalı… Ama Vista kullanmak isteyen ve 512 MB ya da 1 GB RAM’i olan, aynı anda 9-10 adet İnternet, medya, ofis, iş, grafik, vb. uygulama çalıştıranlar için RAM almaya göre çok ucuz bir alternatif ve önerilebilir ama aksi durumlarda büyük kazançlar elde etmek mümkün olmuyor.

Belirttiğim gibi, Ready Boost özelliğini kullandıkça ve sizden bu yazıma gelen yanıtlara göre, konuyla ilgili güncel bilgi aktarmaya çalışacağım. Türkiye’den veya dışardan flash ürün alırken “Ready Boost uyumlu/destekler” etiketine dikkat edin, elinizdeki mevcut flash ürünlerde bu özellik yoksa, ya da harici kart okuyucunuza güveniyorsanız, Vista’ya geçmeden önce bir daha düşünün… Pardus gibi alternatifler güçleniyor, unutmayın!

Güncelleme – 13/04/2007:  Kullanıcıların bizzat tecrübeleri sonrası güncellediği amatör bir liste de buradan incelenebilir, buna göre ürün tercihi yapılabilir.