// bilgisayarlar

bilgisayarlar

Dijital Mahşerin 5 Atlısı Apple, Alphabet (Google), Microsoft, Amazon ve Facebook ekonomiye bakışımızı sarsıyor; 76 bin oto satıp zarar eden Tesla, 10 milyar $ kar eden General Motors’tan nasıl daha değerli?

Apple, Alphabet (Google), Microsoft, Amazon ve Facebook dijital dünyanın 5 durdurulamaz devi. Hisse değerlerinden hesapladığımızda ilk 4’ü aynı sırayla dünyanın en değerli şirketleri, Facebook 2017 ortasında 7. Sıraya kadar yükseldi. Herhangi iki tanesinin piyasa değeri toplamı Türkiye’nin bir yıllık milli geliri seviyelerinde. ABD’de San Francisco çevresinde konuşlanmış Silikon Vadisi devleri, bir zamanlar hüküm süren Detroit’in 3 büyük otomobil üreticisiyle karşılaştırınca düşündürücü sonuçlar çıkıyor:

1950’lerde ABD oto pazarının %90’unu elinde tutan General Motors, Ford ve Chrysler o dönemde 100 milyon doların üstünde kar ediyor, hatta GM bir milyar dolar kar eden ilk şirket olarak tarihe geçiyordu. Bu devlerin piyasa değerlerine ek olarak petrolcüler ve lastikçiler de büyüyordu, çünkü o dönem otomobil bir toplumsal dönüşüm yaratıyordu. Fakat 1956’da Ford ve Chrysler 150’şer bin kişi, GM ise 600 bin kişi çalıştırırken bugün dijitalin 5 atlısı 400 bin kişi çalıştırıyor, bunun yarısı da Amazon’un depolarında çalışan düşük beceri isteyen işler. Silikon Vadisi bölgesinde Facebook, Google, Apple’ın toplam çalışanı 50 bini zor buluyor.

Dijital çağın devleri daha az iş yaratıyor, ekonomik büyüme son 20 yılda önceki dönemlere göre daha yüksek performans sergilemiyor, hayal edilen ‘verimlilik’ kazançlarıyla dönüşen ekonomiler görmüyoruz.
Buna rağmen sadece elektrikli araç üreten Tesla’nın piyasa değeri 58 milyar dolara çıkarak GM ve Ford’dan daha değerli bir şirket haline geldi. 2016’da Tesla 76 bin, Ford 6,7 milyon, GM 10 milyon araç sattı, Tesla 800 milyon dolar zarar ederken Ford 4,6 milyar kardaydı, GM 9,4 milyar dolar kar etti. Buna rağmen Tesla’nın hissesi kapış kapış. Bu örnek, dijital ekonominin müzik, eğlence, yayıncılık ve aracılık gerektiren işleri, perakendeyi değiştirdiği, finans sektörünü ciddi etkilemeye başladığı gibi daha pek çok sektörü, örneğin ulaşım ve otomotivi temellerinden sarsacağına yönelik inancın gücünü gösteriyor.

Tesla’nın şirket değerindeki hızlı yükselişi günümüz performansıyla doğrulamak mümkün değil, fakat yatırımcılar Tesla’yı gelecekte yolların Microsoft’u gibi bir şirket olabilir mi düşüncesiyle takip ediyorlar…

Dijitalin yükselişiyle sürekli bir dönüşüm, ‘geleneksel’ iş yapışların dönüşüm ve parçalanışı müjdeleniyor, hatta teknolojinin kendi devlerinin de sürekli ve hızla yer değiştireceği, yer kaybedeceği tahmin ediliyordu. Oracle, IBM, Cisco gibi devler geriye düşse de son 10 yılda Google, Microsoft, Amazon, Apple’ın hakimiyetlerin sarsılmak bir yana güçlendiğini görüyoruz. Facebook’un da kararlı yükselişiyle bu şirketlerin güçlü bir ekosistem, platform sahibi olmaları ortak noktası.

Ekosistem dolaylı ve doğrudan ağ/network etkilerinden güç bulmak demek. Örneğin Amazon ve Türkiye’de HepsiBurada.com sadece perakendeci olarak kendi aldıklarını satmaktan öteye geçip web sitelerini 3. parti satıcılara istediklerini ürünleri satmaları için açtıklarından beri, bir platform olmaya ve de kendi ekosistemlerini oluşturma açısından güçleniyor. Daha çok alıcı/tüketici/potansiyel müşteri, daha çok satıcı/tedarikçinin olduğu yerde olmak istiyor ve aynı şekilde daha çok satıcı da daha çok alıcının olduğu bir platformda ürünlerini listelemek istiyor. Buna benzer bir başka yerel örnek YemekSepeti, YemekSepeti’nde çok restoran olduğu için kullanıcılar her gün siteye göz atmaya meyilliler, restoranlar da yüksek sayıda kullanıcı olduğu için YemekSepeti’nde olmak istiyorlar, ama YemekSepeti’ne rakip çıkan projeler bir platform sunsalar da platformda arz veya talepten biri yetersiz olduğunda ekosistem olmak bir hayal olarak kalıyor. Yine bu nedenle Snapchat; Facebook ve Instagram’a eskisi kadar hızla yaklaşmakta zorlanıyor, çünkü kullanıcı sayısı hala rakiplerinde çok yüksek.

Tesla günde 8 milyon kilometre sürüş verisi kaydediyor, hatta video çekiyor, bu verileri sürücüsüz araç geliştirmekte kullanarak, yine aynı alanda proje geliştiren otomotivciler ve Google’ın önüne geçiyor, çünkü dijitalin devleri veri analizine yatırım yapıyor, buradan da üstünlük kuruyorlar. Ürün veya hizmetinin nasıl kullanıldığını doğru anlayabilmek çok önemli, bir bisküvi paketinin ne kadarı bir seferde yeniyoru bilen bir hızlı tüketim firması, paket boyutlarını ideale çekebilir, müşterisini çok iyi bilen bir firmanın rekabet üstünlüğü oluyor…

Daha çok kişi Apple cihaz kullandıkça, kullanım verilerinden hareketle sizin karakter ve tercihlerinize göre hangi müzik parçalarını veya App/uygulamaları satın alabileceğinizi doğru bilen tahminler Apple’ın cirosunu arttırıyor. Google ve Facebook da sürekli hizmetlerini böyle geliştiriyorlar, kullanım verileri bugün Dijital Mahşerin atlısı diye betimlediğim firmaların dayandığı büyük rekabet avantajlarından biri.

İlerleyen yazılarda dem vuracağımız daha başka ortak noktaları da var dijitalin liderlerinin; mesela sürekli yeni girişimleri, rakipleri satın alıyorlar.
Müşterilerini memnun eden inovasyon ve ürün/hizmet geliştirmeye, eski zamanların piyasa liderlerinden çok daha yüksek kaynak ayırıyorlar. Müşteri memnuniyeti ve onlara neredeyse oligolopolistik bir güç veriyor. Batı’da bile dijitalleşmeyen kurumlar uzun vadede yaşam tehlikesi hissetmeye başlarken Türkiye bu devrimi kaçırırsa sonuçları önceki endüstri trenlerini kaçırmaktan daha vahim olacak…

TARTIŞALIM

“Dijital Mahşerin 5 Atlısı Apple, Alphabet (Google), Microsoft, Amazon ve Facebook ekonomiye bakışımızı sarsıyor; 76 bin oto satıp zarar eden Tesla, 10 milyar $ kar eden General Motors’tan nasıl daha değerli?” henüz yorumlanmamış, ilk siz yorumlayın

Yorum yapın