// dünya ekonomisi

dünya ekonomisi

Bitcoin nedir, nasıl çalışır? ve ‘sanal para’lar İnternet’in gerçek devrimi olur mu?

Bilgisayar ağlarının birbirine bağlanmasıyla “ağların ağı” olarak bilinen İnternet’in en önemli özelliği de bundan hareketle gayrimerkezi (‘decentralized’) bir yapıda olması. Ağdaki her bir noktanın ve kişinin, herhangi başka bir nokta ile eşit imkanlara, aynı seviyede önceliklere sahip olması, kimseye kendi kurallarını dikte etme imkanı tanımamakta. Suyun başını tutan, büyüklüğü sayesinde politikacılara, sistemi yeni girişlere kapatma baskısı yapabilen yapılar etkin olamadığından, kendi kodlarını emeğiyle ortaya koyan biri neredeyse masrafsız olarak devlere meydan okuyan yeni işler çıkarabilmektedir, Google, Facebook, eBay gibi.

Ağdaki noktalar arasında doğrudan birebir (Peer-to-Peer, P2P) bağlantı ve veri transferi imkanı, bunun üstüne kurulu Napster gibi uygulamalarla müzik endüstrisini kökünden salladı, endüstri hala dijital öncesindeki maddi büyüklüğüne ulaşmaya çalışmakta. Bedava müziğin önünü açan P2P programlar, müziğin devlerinin baskısıyla engellense de dönüşüm yaşandı, önce 1 dolara şarkı satın alır olduk, bugün ise sınırsız müzik dinlemek için neredeyse para ödemiyoruz, ya da aylık 3-5 dolar veriyoruz.

Kısa sürede pek çok endüstriyi değişime sokan İnternet, ‘para’ üretmeyi de sarsmaya doğru gidiyor mu? 2009 başında ortaya çıkan Bitcoin sisteminin para birimi bitcoin herhangi bir merkez bankası gibi yönetici bir otoriteye sahip değil, arkasında sistemin işleyişinin garantisi bir devlet kurumu da bulunmuyor, 1970 öncesinin altına bağlı banknotları gibi bir değerli dayanağı da yok. Fakat her 4 yılda bir yarı yarıya azalacak şekilde, 10 dakikalık aralıklarla belirli miktarda bitcoin, karmaşık denklemleri çözen bilgisayarlarca sisteme ‘basılıyor’. Şu anda 11 milyon olan dolaşımdaki bitcoin miktarı 2020’de 18 milyona ulaşacak, üretim gittikçe yavaşladığından 21 milyon adede 2140 yılında çıkıp orada kalacak.

2010’un ortasında 1 dolara 12 bitcoin alınabiliyorken Güney Kıbrıs’taki likidite krizi korkusuyla tasarrufların bitcoine dönerek ülke dışına çıkarılma çabasıyla 1 bitcoin tam 260 dolara el değiştirir oldu, 1-2 gün içinde 180 ve 100 dolar seviyelerine indi ve şu anda bu seviyelerde devam ediyor! (Mevcutta 1 bitcoin’in değerini görmek için Bitcoin Charts gibi sitelerden faydalanabilirsiniz)
Bu rakamlar balon gibi gelebilir ama krizden çıkmak, ekonomiyi canlandırmak için kağıdın üstüne 1000 dolar, yen veya avro yazısı basıp dolaşıma bolca para ‘döken’ devlet idareleri geçmişte enflasyona, hiper enflasyona yol açtı. Almanya’da 1 trilyon kağıt markın 1 altın mark etmediği dönemler yaşandı, ülkemizde 6 sıfırı, ‘milyon’u hala ağız alışkanlıklarımızdan atamadık.

Bitcoin gibi düzenlenen bir sistemde sınırlı miktarda para basılacak olması ilgi çekici; enflasyon değil sürekli deflasyon, yani fiyatların genel seviyesinin gerilemesi, elimizdeki 100 TL’nin seneye daha çok patates veya telefon almasını daha olası kılıyor. Bu da insanları alışverişten alıkoyabilir. Fakat böyle bir eğilimi deneyimlemediğimizden iktisadi olarak faydalı olup olmayacağını kestiremiyoruz. Bitcoin’in çok iyi açık anahtarlı şifrelemesi ve de her bir işlemin ve sahibinin mutlak gizliliği de diğer üstünlükleri.

Bitcoin şu anda bir yatırım aracı gibi görünse de aslında bağımsız, özgür ve de resmi bir otorite tarafından yönetilmeyen bir para birimi olmasıyla İnternet’in en büyük ekonomi-politik etkilerinden birini doğurma potansiyeli taşıyor

Sistemin güvenliği, her bir işlemin yani bitcoin el değişimin sistem kullanıcısı olan tüm bilişim cihazlarında kaydının tutulması ve onaylanmasıyla kayıtlara geçmesi! P2P tabanlı bu çarpıcı küresel boyutta doğrulama özelliğinin yanında, P2P para transferinin de neredeyse maliyetsiz olması, mevcut ödeme sistemlerine göre üstünlük sağlıyor.

Fakat Bitcoin gibi bir sanal paranın çok daha devrimci ve çarpıcı mesajı, parayı üretme ve yönetme tekeline dair sorgulamalarda bulunması olabilir. Bugüne kadar müzik, medya gibi alanlarda, o sektörlerin devlerinin lobi çalışmasıyla P2P etkisine sınırlı tepki veren hükümetler, iş patronaj gelirlerini elde ettikleri merkez bankalarına dayanınca farklı tepkiler verecek mi?

Kuşkusuz Bitcoin hayranlık uyandırıcı bir matematiksel yaklaşımla modelleme denemesi. Çok zor olan ise, insani müdahele gerektirmeyecek bir matematiksel modeli, gelecekte nasıl dalgalanmalar, depremler yaşanabileceğini kestiremeden, bugünden tasarlayabilmek. Sık sık onlarca ülkeyi etkileyen ekonomik krizler yaşadığımızdan sağlıklı bir küresel ekonomik sistem oturtamadığımız ortadayken İnternet bize yeni bir soru işareti gösteriyor; seçilmişler, atanmışlar ve biz seçmenlerle ilgili!

İlgili Yazılar:

TARTIŞALIM

“Bitcoin nedir, nasıl çalışır? ve ‘sanal para’lar İnternet’in gerçek devrimi olur mu?” bir kez yorumlanmış, siz de yorumlayın

  1. Merhabalar. Ben bu bilimsel planlı förmül için çok çalıştım kafa yoruyorum.Bu soyguncu ,sömürgeci.faşişt devletlerin kırizinde yalanında savaşlarında bıktık.Sanal para hukuki olarak kimseye zararı yok,inanın bir insan bir Devletten başka bir devlete giderken vize alıyorsun eziyet işkence aşağılama yorgunluk zaman kaybı.sanal paravarlığı mutlu eden yokluğu üzmeyen .Devletsiz,merkez bankasız,bağımsız,Özgür. nazik saygılı bir para üretmesi ve yönetmesi kollay Devrici işleyişi var. Büyüyen halka mal olan Gerçektir. iktisadi hayatı rahatlatan kolay bir değerdir.

    Yorumlayan: YASAR BOZKURT | 29.11.2013, 15:09

Yorum yapın