Türkiye • iktisat ve Türk ekonomisi

Türkiye bu kadar çok dolar milyarderini nasıl yarattı, hem de gelir dağılımı düzelirken!

Geçen hafta, Forbes dergisinin dolar milyarderleri listesindeki Türkler‘in sayısının artması haberinden sonra yazamadım, iki gündür ise bu sayfanın başına oturma nedenimi unutup başka konularda yazıyordum. Haber artık taze değil ama hala doğru yorumlanmadığı için ele alıyorum.

1 milyar dolar ve üstünde geliri olan Türk sayısının 26′ya ulaşması, bu rakamın ülkeler arasında en büyük 6. rakam olması, örneğin Japonya’dan daha az dolar milyarderi çıkmasının nedenlerini çok farklı okumak mümkün. Doğal kaynaklara ve değerli metalara hakimiyet, birikmiş refahın mirasçısı olmak, dev şirketler oluşturmak gibi nedenlerin yanında pek çok başka neden de bu kadar büyük servet birikimine neden olabiliyor.Örneğin Türkiye’den bu kadar insan çıkması, Türkiye’nin bazı zenginliklerinin olduğunun göstergesi. Ayrıca, bu insanların iktisadi varlıklarının, iş dünyasında sahip oldukları şirketlerin yüksek değerlenmesinin nedeni de, Türkiye ekonomisinin büyüklüğü ve büyüme potansiyeli. Daha küçük, fakat gelişmiş ve sanayileşmiş ülkelerde, makro ekonomik boyutların küçüklüğü, bu ülkelerde Türkiye’den daha az milyarder bulunmasına neden oluyor.Türkiye’nin önemli zenginlikleri, büyüklüğü ve büyüme potansiyeli varken, bu potansiyelden yüksek refah elde edenlerin sayısının çoğalması da tabii gelir dağılımı adaletsizliği sorusunu gündeme getiriyor. Türk milyarder sayısı son yıllarda sürekli artarken, aslında çok yavaş olsa da, 2002 yılından beri gelir dağılımında düzelme yaşanıyor. Nüfusun en zengin beşte biri, en fakir beşte birinden 2002′de 9,5 kat fazla gelir elde ederken bu oran 2005′te 7,3 kata indi. Asıl gösterge olan, Gini gelir dağılımı katsayısında her yıl %2′lik küçük gelişmeler oluyor, en güncel çalışma olan TÜİK’in 2005 yılı sonuçları buradan elde edilebilir.

Peki gelir dağılımı bozulmuyorsa milyarder sayısı, gariplikler ve dengesizliklerin bolca yaşandığı ülkemizde nasıl böyle artıyor? Bir nedeni, kriz sonrası büyüme sürecinde, dünyadaki aşırı likiditenin, fazla paranın Türk varlıklarına yaptığı yatırımla, Türk iş aleminin elindekilerinin değerini yükseltmesi, hatta yüksek fiyatlardan satın almalar yapması.

Konuyu ele almama sebep olan, bence asıl önemli neden ise, Türkiye’nin bugüne kadar yüksek değerli iktisadi varlıklarını adeta peşkeş çekercesine dağıtması, bazı durumlarda ise çeşitli sektör ve alanlarda çalışma ayrıcalığını düşük fiyatlara vererek zaman içinde dev servetler biriktiren insanlar yaratması. Geniş bir konu olsa da, her ülkenin kendi sanayisi ve sanayicisini, holdinglerini oluşturma ihtiyacı ve hedefi olduğunu biliyoruz. Fakat Türkiye’de, siyaset ile ekonominin çarpık ve beceriksiz ilişkileri, özellikle 1980 sonrası önemli kırılmalara neden oldu. Belki gelir dağılımında bozulma büyük olmadı ama gerek devletin kar edebileceği varlıkları peşkeş çektiği çıkar gruplarının son tahlilde yeteri kadar başarılı olamaması, gerekse devletin ekonomiyi yönetememesi ile bu sonuçlara varıldı. Krizler ve pek çok olayla, ekonomide konsolidasyon üstüne konsolidasyon yaşandı, varlıklar el değiştirdi. Milyarder listesinde yer alması gereken bazı beceriksizler, sırf ilişkileri ile elde ettikleri zenginlik ve ayrıcalıkları batırırken, bazıları korumayı bildi ve biz bu haberleri bu nedenle konuşur olduk.

Tabii bu arada, mükemmelliyetçi, profesyonel, ahlaklı iş insanlarımız da, alın terleriyle ve hak ederek zenginler listesinde yer aldılar ve tebriği hak ettiler, zaten Türk insanının da sevgi ve saygısını kazandılar ve kazanacaklar. Ama bugün bir yandan gelir dağılımı ağır aksak iyileşirken 26 dolar milyarderi çıkarıyorsak, bu hem ekonomik büyümeyi gösteren olumlu bir haber, hem de devletimizin geçmişte, insanları zengin etmede dünyaya örnek olacak başarılar sergilediğinin göstergesidir!

Bu arada, kısa bir not olarak, son dört yılda gelir dağılımındaki düzelmenin ardında önemli bir faktörün, 2. beşte birlik grubun önemli miktarda zenginleşmesi olduğu da gözden kaçıyor. Ve ilk iki beşte biri birleştirince, aslında eskiye göre refahtan daha fazla pay aldıkları ortaya çıkıyor. Yani ortanın üstündekiler zenginleşiyor. 

Technorati Tags: Forbes, dolar milyarderleri, zenginler listesi, Türkiye, zenginlik, refah

© 2007 H. Cihan Salim - Günce… Blog….