Bir GAP turunda Hasankeyf’i görmüyorsanız o gezi eksik bir gezi olacaktır! Ama bu kısa cümle bir süre sonra geçerliliğini yitirecek çünkü Ilısu Projesi ve Barajı tahminen 2012 yılında bu tarihi kenti sular altında bırakacak. O tarihten sonraki bölge gezileri eksik ve buruk hissettirecek, ta ki Hasankeyf tamamen unutulana kadar. Toplumsal hafızamızın güçsüzlüğü göz önüne alındığında da sanırım giriş cümlem 10-15 sene sonra okuyanlara anlaşılmaz gelebilecek!
Batman’a yaklaşık yarım saat mesafedeki Hasankeyf kıvrıla kıvrıla akan Dicle’nin üstünde Orta Çağ’ın önemli yerleşimlerimlerinden biriymiş. “Kaya hisarı” anlamını taşıyan bu yerleşim yekpare taştan oldukça yüksek bir kale ile ele geçirilmesi zor bir yer olmuş, çok büyük saldırılarla karşılaşmadığı dönemlerde de coğrafi konumu ile ticaretini geliştirmiş. Hasankeyf hakkında detaylı bilgilere Hasankeyf Kaymakamlığı’nın web sitesinden ulaşabilirsiniz.
13. YY. Eyyübilerin önemli eserler bıraktığı şehir bir dönem sürekli el değiştirmiş. Hasankeyf’in kemerli köprüsü ise yapıldığı dönem ayak açıklığı en geniş olan 2-3 köprüden biriymiş. Bir dönem sürekli el değiştiren Hasankeyf son olarak Osmanlı egemenliğine geçtikten sonra büyüme ivmesini tekrar yakalamış ve 16. Yüzyıl’da yaklaşık 10 bin kişinin evi olmuş.
Ama uzun süredir bırakın yerinde saymayı bu tarihi miras geriye doğru gidiyor, gittikçe küçülüyor… Bugün çevre köyleri ile yaklaşık 7 bin nüfuslu olan Hasankeyf son 50 yıldaki en tenha döneminde. Bu gerileme hız kesmiyor çünkü 1970′lerden beri Ilısu Barajı’nın tehdidi, Hasankeyf’in yok olacağı korkusu ile insanlar göç ediyor.
Birkaç saat kaldığım Hasankeyf’de çok da iç açıcı olmayan sahneler gördüm, sonra yaptığım araştırmada ise bir kaynakta ilçenin ülkenin en fakir üç ilçesinden biri olduğu bilgisi ile karşılaştım. Tarihi böyle zengin bir yeri umutsuzluğa, fakirliğe mahkum etmek ülkemizin bir ayıbı. Ilısu’nun hayata geçip geçmeyeceği, Hasankeyf’in ne oranda korunacağı, insanlara nasıl alternatifler, yeni yaşam seçenekleri sunulacağı o kadar belirsiz kaldı ki insanlar gitmekten başka çare bulamadılar. Çeşitli yöneticiler, sorumlular farklı açılımlarda bulundu, bir önlem, bir umursamama kararları arasında gidip gelindi. Belki bu da bir taktikti! İnsanları belirsizliğin karamsarlığı ve korkusuna mahkum etmek, zamanı gelince de neredeyse kimsenin kalmadığı bir Hasankeyf elde etmek!
Bugünkü resim ise Hasankeyf’in en geç 5 sene içinde sular altında kalacağını gösteriyor. Ilısu için oluşturulan, elde edilen kaynaktan 25 milyon Avro Hasankeyf’in “olabildiğine korunması” için kullanılacakmış… Bakalım elimizde ne kalacak. Sizler ise elimizde ne kalacağı belli olmadığından birkaç sene içinde lütfen Hasankeyf’i görmeye çalışın…
Hasankeyf’te çektiğim fotoğraflardan yaklaşık 40 tanesi ise cihansalim.net/galeri’nin Hasankeyf albümünde görebilir, güzelliği tahmin etmeye çalışabilirsiniz.
İlgili Yazılar:
idare eder